Verborgen verleden

Zoals jullie weten, zijn manlief en ik afgelopen zaterdag naar de tentoonstelling 'Koloniaal verleden Dordrecht' in het Augustijnenhof geweest. Daar een aantal foto's gemaakt. De eerste foto die ik met jullie wil delen is die van de Plantage Mariënbosch. 

En dat heeft alles te maken met dit stukje tekst: "Na de afschaffing van de slavernij kwamen er 269 contractarbeiders uit India en 242 uit Java naar plantage Mariënbosch. Deze komst ging vaak gepaard met misleiding. Er werd een ideaalbeeld geschetst van hoge lonen, een vrije woning, medische zorg, recht op gratis terugkeer en nabijheid van werk. De verre reis werd vaak niet benoemd. De praktijk was zware arbeid verrichten onder erbarmelijke omstandigheden, onregelmatig uitbetalen van loon, slechte medische zorg en slechte huisvesting."

Het verhaal gaat namelijk dat één van mijn voormoeders van Java kwam. Het kan dus zomaar zijn dat zij ook als contractarbeidster geronseld is. Denk dat dit woord de lading wel dekt. Al weet ik natuurlijk niet met zekerheid dat het in haar geval ook zo is gegaan, maar ik ga daar wel van uit. En, zo gaat het verhaal verder, dat zij niet terecht kwam op de Antillen of in Suriname, maar op een plantage in Brits-Guiana, wat toen een kolonie van Engeland was. 

De Volkskrant had een serie die ging over "Ons koloniale verleden in vijftig voorwerpen". Een van de voorwerpen die ze bespraken was de katlies, het kapmes, maar het ging ook over contractarbeid. In dit artikel wordt onder andere het volgende gezegd over contractarbeiders: "Dat ze eind 19de en begin 20ste eeuw uit Brits-Indië naar Suriname kwamen om op de plantages te werken. Dat tussen 1873 en 1916 34.300 contractarbeiders uit Brits-Indië naar Suriname vertrokken. En dat in de 17de en begin 18de eeuw deze arbeiders hun nut als werkvolk op rubber-, suiker- en theeplantages in Azië en in koloniën als Réunion, Mauritius en Brits-Guyana al hadden bewezen". En dan wordt er dit gezegd (hierbij denk ik aan mijn voormoeder): "Vooral voor vrouwen, en met name voor weduwen, woog het ontsnappen aan de onderdrukkende kastenmaatschappij zwaar". Maar, zo valt te lezen in dit artikel: "Er was weinig reden tot romantisering. Vrouwen werden zowel door de werkgevers als in de eigen gemeenschap geregeld minachtend behandeld".

Een paar jaar geleden heb ik een DNA test gedaan. Uit de test bleek dat ik 2% Zuid-Aziatisch ben, en ik moest denken aan de verhalen die gingen over mijn voormoeder, alleen dan nu met een ander land als uitkomst. Ik denk, gezien waar mijn voormoeder uiteindelijk terechtkwam, een plantage, het uiteindelijk niet zo veel uitmaakte of ze nu van Java of van India kwam, gezien de verhalen over plantages en contractarbeiders. Verhalen die steeds meer en meer aan hun verborgenheid worden onttrokken en in de openbaarheid worden gebracht.  

??????????

De vraagtekens staan voor 'vul-zelf-naar-in'.
Kan even geen titel voor dit bericht bedenken.
Amper thuis, en mijn hoofd is alweer vol.
Ik heb meer dan genoeg foto's van Curaçao die ik nog zou kunnen laten zien.
Sinterklaas is weer in het land.
Kerst heeft ondertussen ook alweer een voet tussen de deur gezet.
Maar ik denk dat ik toch maar even ga voor Curaçao.
En dan niet de foto's, die verwerk ik heus nog wel ergens op mijn blog, maar waarschijnlijk dan niet in het rijtje vakantiefoto's.
Ik zeg dat nu wel, maar houd me ten goede: mijn jasje waait zoals de wind waait, in tegenstelling tot Curaçao, waar de wind overheersend uit het oosten komt.
Dan kan ik zo tegelijkertijd Sinterklaas, of beter gezegd, Zwarte Piet, meenemen in dit bericht. 

Vorig jaar rond deze tijd was er een discussie gaande met als thema: "Zwarte Piet is racisme".
Nu ben ik niet van plan, al doe ik het ongemerkt toch, om daar opnieuw aandacht aan te geven, alhoewel deze discussie nog lang niet is uitgewoed.
Dat blijkt onder andere wel uit de berichtgeving.
En sommigen spreken, in dit licht gezien, dan ook van een traditie.
De discussie rond 'Zwarte Piet is racisme' als een jaarlijks terugkerend gebeuren, dat hand in hand gaat met de komst van Sinterklaas.

Nu gaat het mij in dit bericht niet om deze discussie, al moet ik wel eerlijk bekennen dat ik Sinterklaas niet meer los kan zien van deze discussie, en vraag ik me af in hoeverre deze discussie zijn invloed niet alleen zal doen gelden op het Sinterklaas feest, maar ook op de onderlinge verhoudingen.
Nee, het gaat mij in dit bericht om de open brief die Glenn Helberg heeft geschreven aan de politici van Curacao.
Stukken uit deze open brief had ik op Curaçao al gelezen in de 'Independiente', een in het Nederlands geschreven krant. Gelukkig stond deze open brief in zijn geheel ook op internet.
Misschien denken jullie: wat heeft Helberg nu met 'Zwarte Piet is racisme' te maken.
Maar hij heeft ooit daarover het volgende gezegd: "We hebben vijf kleuren in de wereld: bruin, wit, geel, zwart en rood. Maak van alle werelddelen een Piet. Het is leuk om kinderen op te voeden met verschillende kleuren. Dan kan Sinterklaas een feest voor iedereen worden".

Tula museum.

Tijdens mijn bezoek aan Curaçao kon ik ook niet om het slavernijverleden heen.
In de eerste plaats door mijn eigen familiegeschiedenis.
Ik ben, zoals jullie, weten bezig met mijn genealogie.
En ik zie nog de naam van een van mijn voorouders met als notitie: gewezen slaaf, naam van zijn eigenaar gekregen.

Slavernij museum Kura Hulanda

Maar ook door onze bezoeken aan verschillende musea, alwaar je geconfronteerd wordt met de verschrikkingen van de slavernij, in het besef wat de één de ander kan aandoen.
En nog aan kan doen, al dan niet geschaard onder de noemer racisme.

Glenn Helberg wil om die reden ook dat wij, en ik spreek van wij, omdat dat ook geldt voor ons aan deze kant van de wereld, onze eigen geschiedenis kennen, zodat wij niet in herhaling vallen.
Maar bovenal, en daar gaat het hem met name om, wat geven wij door aan onze kinderen.
Dat blijkt wel uit het volgende:

"Dat we de sporen van het koloniale verleden in ons meedragen, is een feit. Maar dat wil niet zeggen dat we dit tot expressie moeten laten komen. Datgene wat we voeden, komt tot expressie. Voeden we gelijkwaardigheid, wezenlijk respect voor de ander en respect voor jezelf, dan zal dat tot expressie komen. Voed je identificatie met minderwaardigheid, slachtofferschap en achterdocht, dan komt dat tot expressie. We zijn mensen met talenten en mogelijkheden. Dat is wat we moeten voeden. Als ik het over het slavernijverleden heb, is het om bewustzijn te creëren over systemen waarin de mens ontmenselijkt wordt vanwege persoonlijk en financieel gewin. Creëer verantwoordelijke gezinnen, gezinnen die begrijpen hoe je kinderen stimuleert. Als je dat doet, zullen we zien hoe snel slavernij en koloniaal verleden slechts iets is om bestudeerd te worden".

Met andere woorden, als ik het goed begrijp, het gezin als hoeksteen van de maatschappij.
Maar is dat niet juist het probleem?
Hoeveel mensen geloven heden ten dage nog werkelijk in het gezin? 

Het gezin als een plek waar kinderen worden opgevoed met gelijkwaardigheid, wezenlijk respect voor de ander en respect voor jezelf?

Een Kunukuhuis of slavenhuisje

Omdat iemand op de kruising had gestaan

Binnenkort ga ik voor een aantal weken naar Curaçao.
In de eerste plaats ga ik op familiebezoek.
Mijn vader woont daar, en het is met name hem die ik ga bezoeken.
Maar ook mijn zus, die onlangs met man en kind daar naar toe is geëmigreerd, woont op dit zonnige eiland, even voor Venezuela.
Zo'n dertig jaar geleden ben ik daar voor het laatst geweest, en ik ben benieuwd hoe het voelt om daar opnieuw te zijn.

Vorige week schreef ik mijn vader nog een e-mail met de volgende woorden:
'Lekker hoor een staatsgreep op Curaçao.

Maar we moeten er niet al te veel van denken wordt hier gezegd want dat zou slecht zijn voor het toerisme.' 

Nu ben ik geen toerist in de gebruikelijk zin van het woord.
Althans zo voelt het voor mij niet.
Want behalve dat ik mijn familie daar zal gaan bezoeken, zijn we, mijn vader en ik, ook bezig met onze persoonlijke geschiedenis,
Een persoonlijke geschiedenis, zoals velen, met een slavernijverleden, met wortels, die uiteindelijk zullen teruggaan tot in Afrika, en waarin Nederland een belangrijke rol heeft gespeeld.
En om die reden, neem ik aan, als ik de berichtgeving mag geloven, zijn er nog steeds mensen op Curaçao die argwaan koesteren jegens Nederland, sommigen daarvan zelfs met haat gevoelens.
En vooral het woord haat, vind ik heftig.

Haat betekent dat je een gevoel van vijandschap hebt jegens iets of iemand.
Maar haat betekent ook dat je niet open en positief kunt zijn. Het betekent koesteren van, wat uiteindelijk alleen maar negativiteit tot gevolg zal hebben, zowel voor je omgeving, als uiteindelijk voor jezelf.

Toen ik dat las, het soort gevoelens wat nog leeft onder een (klein) gedeelte van de bevolking, moest ik weer denken aan de discussie die hier in Nederland wordt gevoerd, als het gaat om de vraag of 'Zwarte Piet racisme is'.
Wat hier nog steeds een 'hot item' is.

In deze discussie gaat het natuurlijk niet alleen om Zwarte Piet, maar uiteindelijk ook om de verhouding tussen wit en zwart.
Dat blijkt onder andere wel uit het volgende wat je kunt terug vinden op hun blog:
'Binnen de dominante (populaire) cultuur is het vanzelfsprekend om zwarte mensen in specifieke rollen te zien. Het is zo natuurlijk geworden om zwart met dienstbaarheid te associëren dat men daar vaak bij voorbaat vanuit gaat. Een universitaire docent bijvoorbeeld was uitgenodigd als spreker op een conferentie  Toen zij een mannelijke collega tegemoet trad om zich voor te stellen, gaf hij haar prompt zijn jas er van uit gaande dat ze wel de garderobejuffrouw moest zijn. Een zwarte advocaat wordt in de rechtszaal geregeld aangezien voor de koffiejuffrouw en haar witte cliënt voor de advocaat.'

Natuurlijk kun je dit opvatten als een zwart/wit gegeven.
Maar aan de andere kant, mijn eerste gedachte was, en dat zegt natuurlijk iets over mij, dat het zo in een   man/vrouw issue paste.
En dat vele vrouwen met mij, dit zullen beamen.
Dus met andere woorden, de bril die je draagt, kleurt je omgeving.

Maar terug komend op zwart/wit, er zijn ook tegengeluiden.
Nu gaat het in dit tegengeluid niet over dat 'Zwarte Piet racisme is', maar over herstelbetalingen.
Maar in de kern gaat het volgens mij om het zelfde, en dat is opnieuw de verhouding tussen wit en zwart en dat wat in het verleden is voorgevallen.

In dit tegengeluid wordt het volgende gezegd:
'Wij moeten elkaar in de ogen kijken en eerlijk zeggen waar het op staat.
Stop blaming the white man en leer verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen leven en daden.'

Degene die dit artikel heeft geschreven, haalt dan een toespraak aan van Bill Cosby
met het advies om dit artikel te lezen, waarin Bill Cosby onder andere het volgende zegt.
' You got to tell me that if there was parenting -- help me -- if there was parenting...'
Zo kom ik op mijn opschrift boven aan dit bericht van mij: 'Omdat iemand op de kruising had gestaan'.

Stop blaming wie of wat dat ook.
Want of het nu gaat om zwart/wit issues, man/vrouw verhoudingen, de Turken of Marokkanen. 

De grote vraag is uiteindelijk: 'Door wat voor een gevoelens laten ik me leiden?' en 'Wat geef ik daarvan door aan de volgende generatie?' 

Bill Cosby had het over het laten lachen van Jezus.
Was het niet juist Jezus die zei: 'Heb je naaste lief als jezelf!'
Maar misschien ligt daar het probleem:

'In de duistere hoeken van ons aller leven ligt zij op de loer.
Het is een vuur dat degenen die het ontsteekt verteert.'

Zolang wij dat vuur in onszelf niet kunnen bedwingen, om wat voor reden dan ook, en de schuldvraag elders neerleggen, hebben wij weinig reden tot het koesteren van hoop.

Alles, o God, maar geen haat

Ik heb het gekend in mijn dagen,

En het beste, dat het doet, is de ziel met littekens ontsieren

En het hart wegvreten.

De mens moet meer dan haat hebben

Als de jaren voorbijgaan

En er nog lente is en sterren blijven

En slechts de mens de dageraad ontkent.

God, ik heb slechts één gebed,

Voordat het door wolken omfloerste einde komt.

Ik heb zo genoeg van de haat en van het verlies, dat zij brengt,

Laat mij mijn broeders vriend zijn.

Foto: andredegen.nl

Gedicht: anoniem.

Uitspraak?

Geen rust

Net terug van vakantie en nu al geen rust?
Heb ik dan die artikelen niet gelezen die gaan over hoe je je vakantiegevoel kunt vasthouden?
Natuurlijk heb ik deze artikelen gelezen, of moet ik zeggen door gebladderd, want ja, ik heb geen rust.
Maar met geen rust bedoel ik om het één wel te doen en het ander niet te doen.
Ik heb maar 24 uur in een dag, om die reden kan ik niet alles doen, en zal ik prioriteiten moeten stellen.
Ik heb geprobeerd om wekelijks iets op mijn blog te zetten, de vakantieperiode uitgezonderd, maar dat zal er nu niet meer van komen. 
Ik heb gewoon even niet de rust om dat te doen.
Omdat ik andere prioriteiten heb.
Eén van de dingen waar ik mijn aandacht de komende tijd naar wil laten uitgaan, is mijn genealogie. 
En dan gaat het mij niet alleen om de namen van mijn voorouders, maar ook om hun persoonlijke geschiedenis.
Het probleem is dat ik namelijk een 'witte' en een 'zwarte' kant heb. 
En met name van deze laatste kant weet ik weinig of niets.
Niet alleen als het gaat om hun namen, maar ook om hun persoonlijke geschiedenis. 
Een geschiedenis die ook nauw verbonden is met de slavernij.
Dus goed beschouwd ga ik weer op reis.
Voorlopig door middel van de computer en al het ander materiaal dat er toe doet, maar uiteindelijk ook over mijn eigen landsgrenzen heen.  
Ben benieuwd hoe ver ik, dat kun je in meerder opzichten beschouwen, zal komen.

De Maas, Baarlo