3. Bruggen van raciaal begrip

Vandaag is het 5 mei. Bevrijdingsdag. Op de site van de Rijksoverheid kan je hierover het volgende lezen: "Bevrijdingsdag is de nationale feestdag waarop we de bevrijding van Nederland in 1945 vieren. Op deze dag vieren we ook de bevrijding van Nederlands-Indië/Indonesië. Nederland staat op 5 mei ook stil bij de waarde van vrijheid, democratie en mensenrechten."

Een aantal jaren terug stond dit op de site van de kerk: "Zesenzestig jaar geleden sierde een document de wereld dat een nieuwe horizon voor menselijke relaties zette. Het heet de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en was de eerste wereldwijde verklaring in zijn soort. Leiders van verschillende landen, culturen, religies en politieke systemen kwamen samen om normen van menselijkheid vast te stellen die voor iedereen, overal, gelden. De openingsregels verkondigen dat de inherente waardigheid en de gelijke en onvervreemdbare rechten van alle leden van de menselijke familie de grondslag van vrijheid, rechtvaardigheid en vrede in de wereld vormen. Opgebouwd uit de as van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust, voorzag deze verklaring in een collectief streven om vriendschappelijke betrekkingen tussen naties te ontwikkelen en het hoogste en beste in onze gemeenschappelijke beschaving hier op aarde naar boven te halen."

Opgebouwd uit de as van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust in de hoop het hoogste en beste in ons als mens naar boven te halen. Gisteren was de dag van het herdenken en stilstaan bij de woorden "Dit nooit meer". Vandaag is de dag van het vieren. Echter, kijkend naar wat er zoal in de wereld gebeurt, en meer specifiek in het licht van de Holocaust en wat er afgelopen week in mijn eigen stad gebeurde, ben ik bang dat dit document dat in 1948 het licht zag, steeds meer door duisternis wordt overschaduwd.

Zeven Dordtse Stolpersteine zijn opzettelijk beschadigd.

 

Vredestichters gezocht

 

In het verleden heb ik al een paar keer aandacht gegeven aan de struikelsteentjes. In Dordrecht liggen 201 van deze stenen op 80 adressen. De stenen liggen, als herinnering, "bij woningen van weggevoerde en in concentratiekampen vermoorde Joden, om zo hun lot levend te houden". Misschien heb je ze weleens zien liggen op straat. Zo zien ze er in ieder geval uit. 

De reden dat ik opnieuw aandacht geef aan deze steentjes heeft in de eerste plaats te maken met dat ik op weg was naar de stad, en zag dat iemand bezig was deze struikelsteentjes schoon te maken. Mijn fiets aan de kant gezet en naar de schoonmaker van deze steentjes gegaan. Wat volgde was een leuk gesprek waarin hij, Martien Levisson, mij vertelde dat hij verantwoordelijk was voor het schoonmaken van de struikelsteentjes die her en der verspreid door de stad liggen. Ook vertelde hij mij dat er steentjes gestolen waren en gelukkig weer teruggevonden zijn. Ik kon hem op mijn beurt vertellen dat ik een blog had en dat ik over deze gestolen steentjes had geschreven. Wat volgde was een uitwisseling van informatie. Hij nam een foto van mijn blog, en ik nam een foto van hem, die ik met zijn toestemming nu plaats op mijn blog. Triest is als je zijn verhaal leest op Stolpersteine Dordrecht, dat er mensen zijn, gelukkig een enkeling, die met opzet krassen zetten op deze steentjes. Daarnaast gebeurt het soms ook dat hij uitgescholden wordt tijdens zijn werkzaamheden. 

Martien Levisson

De tweede reden heeft alles te maken met dat het antisemitisme, jodenhaat, in Nederland aan het toenemen is. "Uit cijfers van het meldpunt Meld.Online Discriminatie blijkt: dat het aantal meldingen van online antisemitisme sinds 7 oktober 2023 met 48% is toegenomen, ten opzichte van het jaar ervoor." Recent, afgelopen donderdagavond, de voetbalwedstrijd Ajax - Maccabi Tel Aviv. En ook in dit artikel kun je lezen dat het aantal meldingen van antisemitisme in Nederland aanzienlijk gestegen is. Minister David van Weel zei dit erover: "De zeer zwarte bladzijde uit de geschiedenis is nog altijd niet omgeslagen." Ook zei hij dat "het onvoorstelbaar pijnlijk is dat mensen in Nederland in 2024 niet gewoon met een keppeltje over straat kunnen."

"Wie zich het verleden niet herinnert,

is gedoemd het opnieuw te beleven."

George Santayana

Uiteindelijk, dat is wat ik geloof, zal een mens oogsten wat hij gezaaid heeft. Deze week stond onze leesopdracht van de Schriften in het teken van de vernietiging van de Nephitische natie. Voor alle duidelijkheid, want daar ging onze leesopdracht ook over: wij zullen allemaal voor de rechterstoel van God worden gebracht om te worden geoordeeld naar onze werken. Dit heeft niets te maken met je kleur, je opleiding, je vermogen of dat je nu een Palestijn of een Jood bent. Maar alles met wat voor mens je bent geweest. Dit is wat Mormon (Mormon 9:1-3) erover zegt, en in dit stuk richt hij zich specifiek tot degenen die niet in Christus geloven: "Zie, zult u geloven op de dag van bestraffing - zie, wanneer de Heer komt, ja, op die grote dag waarop de aarde als een boekrol zal worden opgerold en de elementen door de gloeiende hitte zullen smelten, ja, op die grote dag dat u voor het Lam van God wordt geleid - zult u dan zeggen dat er geen God is? Zult u dan nog langer de Christus verloochenen, of zult u dan het Lam van God kunnen aanschouwen? Denkt u in het besef van uw schuld bij Hem te zullen wonen? Denkt u gelukkig te kunnen zijn wanneer u bij dat heilige Wezen woont, als uw ziel wordt gekweld door het besef dat u zijn wetten steeds geschonden hebt?" Wat onder andere te maken heeft met hoe je met je naaste omgaat. 

Begrijpelijk, kijkend naar de wereld van nu, dat president Russell M. Nelson dit zei in zijn toespraak Vredestichters gezocht: "Het baart me grote zorgen dat veel mensen lijken te geloven dat het volkomen acceptabel is om iedereen die het niet met hen eens is te veroordelen, te belasteren en af te kraken". Of om geweld te gebruiken, zoals gedaan is tijdens de voetbalwedstrijd Ajax - Maccabi Tel Aviv. Logisch ook dat Mormon bijna aan het einde van hoofdstuk 9 de hoop uitspreekt "dat wij wijzer zullen zijn dan zij". Ik ben bang, algemeen gesproken, voor wat er allemaal speelt in de wereld, dat wij, ondanks ons verleden, "gedoemd zijn het verleden te herhalen" met alle gevolgen van dien. 

En ze verlieten gezamenlijk de kantine

AD Drechtsteden

Ik weet het, deze afbeelding verdient geen schoonheidsprijs, maar door het zo op deze manier te doen kan ik jullie snel en eenvoudig laten zien dat de struikelsteentjes weer terug zijn. Een diefstal die veel heeft losgemaakt. 

Onlangs had Mark Rutte een "overleg met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap en diverse maatschappelijke organisaties". Hij zei onder andere dit na deze vergadering: "Iedereen mag demonstreren of kritiek hebben op de staat Israël. Maar wat niet kan is demonstraties kapen om te rellen, met bakstenen gooien, struikelsteentjes uit de grond wrikken en voor miljoenen euro's schade aanrichten aan universiteitsgebouwen." 

De struikelstenen liggen door heel Europa, als een "herinnering aan de verdrijving, deportatie en vernietiging van Joden, Roma en Sinti, politiek vervolgden, homoseksuelen, Jehova's Getuigen en de slachtoffers van euthanasie tijdens de nazi-dictatuur." Maar ook voor verzetsmensen en gehandicapten. Wat niet kan, zoals Rutte al zei, is struikelsteentjes uit de grond wrikken. In Dordrecht zijn ze op een bankje teruggevonden. Helaas, dat laat de praktijk ook zien, dat wat in Dordrecht gebeurd is, geen uitzondering is. Of ze worden gestolen, of men probeert op de één of andere manier schade toe te brengen aan de stenen. En, dat las ik ook, soms houdt men een onthulling gewoon stil, om de kans op antisemitische incidenten te voorkomen. Daar word ik stil van. 

"Wie zich het verleden niet herinnert,

is gedoemd het opnieuw te beleven."

George Santayana

Nu ik toch bezig ben met het verleden, onlangs zijn wij naar het 'AirborneMuseum' in Arnhem geweest. Hier krijg je een beeld van de Slag om Arnhem. Wat mij het meest is bij gebleven is de Airborne Experience onder in de kelder. Je proeft daar een stukje oorlog wat ik heel confronterend vond. Met dit verschil dat ik zo kon doorlopen naar de uitgang. Wat ik erg vond om te lezen was dat je als Jood 'niet welkom' was in Duitsland, elders echter ook niet, juist vanwege die Duitse achtergrond. Dit museum kan ik echter ook niet los zien van het verhaal achter Bolton en Roberts, twee gekleurde soldaten uit het Britse leger. 

Soldaat Kenneth "Darkie" Roberts

21st Independent Parachute Company

Bij deze foto hoort een geluidsopname die je in het museum terugvindt onder nummer 344. Daarin wordt onder andere het volgende verteld: "Het Britse leger kende geen rassensegregatie zoals het Amerikaanse. Toen Bolton samen met zijn witte maten in de kantine op een Amerikaanse legerbasis in de rij stond, kreeg hij geen eten vanwege zijn huidskleur. Bolton moest in een andere rij gaan staan. Hij geen eten, wij ook geen eten vonden zijn kameraden. En ze verlieten gezamenlijk de kantine. Toch was ook in het Britse leger sprake van discriminatie. Tot begin 1940 konden alleen mensen van wat toen heette zuiver Europese afkomst officier worden. Daarnaast kregen soldaten met een donkere huidskleur beduidend minder betaald. Hoeveel donkere soldaten tijdens de Slag om Arnhem hebben gevochten, is niet bekend. Maar in de overlevering wordt de indruk gewekt dat het geallieerde bevrijdingsleger alleen uit witte soldaten bestond. Vaak was dit een bewuste strategie. Zo hadden Amerikaanse en Britse generaals erop aangedrongen dat bij de bevrijdingen van Parijs geen soldaten van kleur betrokken mochten worden. Het gezicht van de bevrijder moest wit zijn. Roberts, net getrouwd, raakt gewond tijdens 'Operatie Berlin' en overleed op 23 jarige leeftijd in Nijmegen. Bolton overleefde de oorlog."

"'s Werelds grootste democratie 

bevocht 's werelds grootste racist

met een gesegregeerd leger."

Stephen Ambrose

Uitspraak Stephen Ambrose

Waarom?

 

"Wie zich het verleden niet herinnert,

is gedoemd het opnieuw te beleven."

George Santayana

Vorige week hebben wij met bijna al onze kleinkinderen een gedeelte van de struikelsteentjesroute  in Dordrecht gelopen. De jongsten zijn nog geen jaar, de oudste is bijna volwassen. Gezien het verschil in leeftijd en wat ze emotioneel aan kunnen, hebben wij niet lang stilgestaan bij het waarom van deze steentjes. Wel weten ze nu, zowel thuis als op school is er aandacht voor de Tweede Wereldoorlog, dat deze steentjes er niet zomaar liggen. En dat de namen op deze steentjes staan voor mensen die vermoord zijn in deze oorlog, omdat ze 'anders' waren. En dat er mensen waren die dit niet fijn vonden. 

Ik hoop dat ze een volgende keer, wanneer ze door een straat lopen en deze steentjes zien, zich dan zullen herinneren dat wij als familie op stap zijn geweest. Dat wij samen een heerlijke dag hebben gehad. Maar ook dat die steentjes er niet zomaar liggen. Dat ze daar in gedachten dan ook even stil bij zullen staan. Dat we iemand niet veroordelen en/of pesten, omdat zijn neus scheef staat, of zijn haar blond of bruin is. 

Dit zijn de weggehaalde steentjes bij de Boombrug

Op dit moment is er ophef in Dordrecht, omdat er drie struikelstenen zijn gestolen. In Dordrecht liggen 201 struikelstenen. Zij zijn een herinnering aan de slachtoffers van het nazi-regime. De stenen liggen op de stoep voor de huizen waar vroeger Joden als laatste hebben gewoond voordat ze werden afgevoerd en vermoord. Dat ik een foto heb van de stenen die nu verwijderd zijn, is eigenlijk puur toeval. Ik was op dat moment bezig met een heel eigen rondje door Dordrecht. Al kon ik toen ook niet om de woorden degenen die er niet in slagen om van de geschiedenis te leren heen. 

Deze struikelstenen worden ook wel "Stenen des Aanstoots" genoemd. Steen des aanstoots betekent dat het een steen is waar men zijn voet aan stoot. Figuurlijk betekent het dat het een oorzaak of reden van ergernis is. Men wil niet speculeren over de reden waarom deze steentjes zijn verwijderd, en er gelijk een label van antisemitisme aan hangen. Aan de ene kant begrijp ik dat. De dader is onbekend. Aan de andere kant, in het licht van het aantal meldingen van antisemitisme dat alleen maar toeneemt, en wat er momenteel gaande is in onze maatschappij, kan ik me ook zo voorstellen dat iemand over deze steentjes is gestruikeld. De dader is in ieder geval door burgemeester Wouter Kolff uitgenodigd om op het stadskantoor te komen praten over het waarom van zijn daad. 

Nog te goed...

Gewoon wat foto's, van hier en daar.

Omgeving Nunspeet

In dit bos was tijdens de Tweede Wereldoorlog een kamp.

Het Pas Op-kamp of het Het Geheime Dorp

Dit is een nagebouwde schuilplaats. 

In dit soort onderkomens werden een honderdtal onderduikers,

joden en geallieerde vliegers, voor de Duitse bezetters 

verborgen gehouden.

Dit hoort ook nog bij Het Verborgen Dorp.

Onderstaand het gedicht dat je ziet op dit bord:

stil

wees stil

want niemand

mag je horen

wees stil

ondergedoken kind

je naam je huis

heb je verloren

zorg dat men niet

je lichaam vindt

Ida Vos

Het Gelderns-Nierskanaal dat uitmondt in de Maas

Al is er niets meer dat je doet denken aan een kanaal. 

Tussendoor...

Leer van gisteren:

Vandaag is het 1 juli, herdenking afschaffing slavernij. Toch wil ik het niet daarover hebben. Alhoewel, misschien indirect toch wel. Omdat de slavernij ook gaat over wat de ene mens de ander aan kan doen.

En binnen dat gebeuren heeft ieder zo zijn redenen om een ander apart te zetten. Volken in het groot, individuen in het klein.

Leef nu:

Van de week, zomaar twee ervaringen.
- Voorbeeld 1:
Stond buiten op straat op manlief te wachten. Terwijl ik daar sta te wachten, zie ik iets verderop een jongeman met een boodschappentas aankomen, die het syndroom van Down blijkt te hebben. Op het moment dat hij wil oversteken komt er een andere jongeman al fietsend voorbij, onderwijl allemaal gekke gezichten trekkend naar deze jongeman.
- Voorbeeld 2:
Manlief en ik zijn bij een fastfoodketen. Manlief heeft zin in een milkshake, en ik sta naast hem in de rij. Terwijl wij aan het wachten zijn, hoor ik een man achter mij zeggen: 'Er werken hier steeds minder Nederlanders'. Toen ik dat hoorde, kon ik niet mijn mond houden en zei ik tegen manlief: 'Hoor je dat, er wordt net gezegd dat er steeds minder Nederlanders hier werken. Dus als ik hier ga werken, denken ze dat ook van mij'. Ondertussen, terwijl ik dit zei, draaide ik me om en keek ik toevallig de vrouw van de man recht in de ogen. Ik denk dat zij zich hierdoor aangesproken heeft gevoeld, want het was zij die terug reageerde; hij hield zich stil. Waar het uiteindelijk op neerkwam was dat ik moeilijk deed. Wat door hem gezegd werd, sloeg op het werken van de mensen daar, en ik werkte daar toch niet?

Hoop voor morgen:

Ooit, ondertussen alweer jaren geleden, heb ik onderstaand boek gelezen, en misschien heb ik het er zelfs al eerder over gehad.
Vraag me niet naar details; die kan ik je niet geven.
Maar het gevoel dat ik had bij dit boek ben ik nooit vergeten.
Als mijn toekomst van hoop in dit boek zou liggen, dan ziet mijn toekomst, en ook die van vele anderen, er niet zo hoopvol uit, althans, gezien het verleden en waar wij mensen toe in staat zijn.

De Zonnebloem 2...

Aan het eind van zijn boek 'De Zonnebloem' zegt Wiesenthal: "Ik ken de levensgeschiedenis van vele nazi-moordenaars vrij nauwkeurig - geen van hen werd als moordenaar geboren. Ze waren vroeger allemaal boeren, ambachtslieden of ambtenaren, zoals je dagelijks op straat tegenkomt. In hun jeugd hebben ze godsdienstonderwijs gehad; geen van allen komt uit een misdadigersmilieu. En toch zijn het moordenaars geworden, moordenaars uit overtuiging".

Dat gewone mensen, zoals u en ik, tot de meest verschrikkelijke daden over kunnen gaan, wordt Het Lucifer Effect genoemd. Je zou bijna om die reden wensen dat je niet zo gewoon was. Aan de andere kant, is er iets nieuws onder de hemel?

Lucifer

"Hoe zijt gij uit de hemel gevallen,

gij morgenster,

zoon des dageraad;

hoe zijt gij ter aarde geveld,

overweldiger der volken!"

Jesaja 14:12

Afbeelding: Wikipedia

Stilte...

'Vandaag is het de 70ste 'verjaardag' van de landing van de geallieerden op de Franse kust van Normandië. Topoverleg rond D-day.'

Dat is wat ik lees als ik de krant doorblader.

Leer van het verleden, hoop op morgen.

Maar op de een of andere manier lukt het ons in het algemeen niet, of het nu in het klein is, individuen en gezinnen, of in het groot, landen, om in goede harmonie met elkaar om te gaan.

Normandië betekent voor mij namen die voorgelezen worden.

Het kan mij nu nog emotioneren.

Al die gesneuvelde mannen, velen jongens nog.

Wij waren vorig jaar in de omgeving van Normandië op vakantie en ik had van deze vakantie wat foto's op mijn blog gezet.

Om er nu achter te komen dat dit blogje nog steeds in concept stond..

Dus bij deze alsnog.

We zijn er even tussenuit geweest.

Onder andere zijn we in 

 Coudehard, een klein plaatsje in Normandië, geweest.

Dit is het uitzicht aan één kant van ons huisje.

En dit is de weg die langs ons huisje loopt. 

Typisch een doodnormale weg voor waar wij zaten. 

Alleen is bovenstaande foto niet door mij genomen. 

Maar is afkomstig van onderstaand bord.

Circuit Aout 44 is namelijk een route die je kunt volgen.

Deze route brengt je onder andere naar het Coudehard-Montormel Memorial, 

een museum, waar wij een paar honderd meter vandaan zaten.

Als je daar zo loopt, kun je je niet voorstellen hoe het eens was.

En hoe verschrikkelijk dat moet zijn geweest.

Kijkend naar deze foto op het bord, 

vang je daar toch zeker wel een glimp van op. 

Ben je in Normandië, dan 'moet' je naar de stranden 

 waar de geallieerden aan land kwamen. 

Wij hebben Omaha Beach bezocht. 

In eerste instantie liepen wij verkeerd en kwamen we hier terecht. 

Het eerste wat je dan ziet is natuur,

 met daarachter een prachtige blauwe oceaan.

Met beneden het strand.

Ik had zo een duik in het water kunnen nemen, als......

Je kunt daar gewoonweg niet lopen zonder dat je geraakt wordt door wat daar gebeurd is.

Terwijl ik dit opschrijf, zie ik in gedachten mezelf weer lopen, naar de uitgang van het museum.

En hoor ik opnieuw hoe de namen van de slachtoffers één voor één worden voorgelezen. 

Naam na naam, na naam. 

Slechts één van de velden.

Zoals wij de gewoonte hebben om bloemen achter te laten op een graf, 

zo laten Joden een steentje achter op het graf. 

Zo'n steentje symboliseert een traan gevangen in steen. 

Nog zo'n strand waar hevig gevochten is.

Waar nu zomers de badgasten 'vechten' om een plaatsje.

Waar je ook gaat in Normandië, overal kom je stille getuigen tegen van de Tweede Wereldoorlog.

We hebben het nodige ervan gezien. 

Dit alles zal ik jullie niet laten zien.

Op één plaats na dan.

En dat is de Duitse militaire begraafplaats in La Cambe. 

Op deze begraafplaats liggen de gesneuvelde Duitse soldaten van Omaha Beach.

Geen witte kruizen hier.

Maar wel tekenen dat ook zij niet vergeten zijn. 

Met in het midden,
een heuvel met een gedenkbeeld, waar de tekst:
'Gott hat das letzte Wort',
op staat. Al heb ik dat zelf niet zien staan.

Met aan de voet kransen uit verschillende landen.

Op deze begraafplaats geen verhalen van helden.
Wel wat de gevolgen van een oorlog zijn.
En de stem van 'dit nooit meer'. 

Wat gesymboliseerd wordt door middel van tientallen vredesbomen.

Voordat jullie denken dat we alleen maar erebegraafplaatsen hebben bezocht, dan hebben jullie het mis. Wat wij ook zeer de moeite hebben gevonden was het bezoek aan de burcht van Willem de Veroveraar, in Falaise. Waar je op eigen houtje, als je dat wilt, met behulp van een iPod, doorheen kunt dwalen.

Op weg naar de burcht kwamen wij langs wat bakkers. 

Dus op de weg terug...

....ergens op een bankje neergestreken.

Met dit als uitzicht.

Redenen genoeg om te bedenken waar we zoal dankbaar voor kunnen zijn. 

Zeker gezien in het licht van wat was.

Moederdag

Onderweg.

Genomen vanuit onze rijdende auto. 

Afgelopen zaterdag heb ik mijn Moederdag cadeau verzilverd. Een cadeau dat ik mezelf voor Moederdag had gegeven en waar iedereen niet even enthousiast over was. Niet dat ze het erg vonden dat ik mezelf een cadeau had gedaan, nee, dat was niet het probleem. Het cadeau was het probleem. Want het cadeau betekende dat we samen als gezin iets gingen doen, en dat kan soms goed, maar soms ook niet goed uitpakken. Hierbij denk ik, bij het niet goed uit goed uitpakken van, aan een fiets kringloopwinkel route wat ik ooit voor mijn verjaardag heb gevraagd. Het cadeau van hun aan mij, bestond hieruit dat het hele gezin mee ging op de fiets, niemand uitgezonderd, langs verschillend kringloopwinkels. En onderweg, ergens tussen door picknicken. Klinkt goed, toch?

Soms hebben we het er nog over, ook gisteren kwam het nog ter sprake. En steevast komt zoonlief met de volgende reactie: "Oh nee, dat was afschuwelijk". Dit keer was hij enthousiast. Manlief dacht er anders over. Hij heeft namelijk hoogtevrees. Maar aangezien hij degene is die gek is op wandelen in de bergen, kon hij, zeker nu we net in Oostenrijk zijn geweest, niet achterblijven. 

Een beeld van ons parcours.

   
Het werd klimmen op 8 meter hoogte, en vergeleken met de hoogtes in Oostenrijk, stelt het eigenlijk  niet zo veel voor. Omdat het een cadeau was aan mezelf, vonden ze dat ik maar voorop moest gaan, en heel even bekroop me een gevoel van waar ben ik aan begonnen, toen ik daar boven op het platform stond en de eerste stap moest gaan zetten. Maar met de enthousiaste adem van de anderen in mijn nek had ik niet veel tijd om daar verder bij stil te staan en over na te denken.

Hier zie je me in actie.

In het begin hield ik de palen van het platform nog vast, maar op een gegeven moment raak je vertrouwd met de activiteit, en komt er zo waar een moment dat je kunt genieten van wat je doet, en speelt de hoogte geen rol meer. 

Naast het klimpark ligt een recreatievijver. Deze is vrij toegankelijk...

De recreatievijver,

... maar lag er verlaten bij. Evenals de fitnesstoestellen die naast de waterkant zijn opgesteld. 

Onderdeel van het fitnessparcour.

De bedoeling was dat we na het klimmen, naar het Corrie ten Boom museum zouden gaan, we waren per slot van rekening toch in Haarlem, maar gezien de tijd is dat ons niet gelukt, wat jammer was. Het Corrie ten Boom museum sluit op zaterdag namelijk al om 14.30 uur. 

Kenaupark Haarlem

In eerste instantie zouden we hier picknicken, als lunch, maar dat hebben we elders gedaan. 

Op weg naar het strand, kwamen we langs De Eerebegraafplaats te Bloemendaal in de Kennemerduinen,  De Kennemerduinen zijn in zoverre we dat hebben gezien, trouwens een prachtig gebied om in te wandelen en te fietsen.  

Uiteindelijk dus geen Corrie ten Boom museum, maar toch een moment van stil staan bij wat geweest is. Wij vonden deze begraafplaats een prachtige plek om te zijn, alhoewel het woord prachtig hier misschien niet helemaal op zijn plaats is, zeker gezien de reden van aanleg.

Maar aan de andere kant juist daardoor, zo verscholen in de duinen, in het licht van wat daar in het verleden zich heeft afgespeeld, spreekt het des te meer tot je verbeelding. 

Al wandelend langs de stenen, sommigen waren o zo jong, de jongste had de leeftijd van onze zoon nu, 18 jaar, werd ik getroffen door een tekst op één van de stenen:

Het is beter staand te sterven, dan knielend te leven. 

Een enkele eenvoudige zin, maar hoe vaak moeilijk toe te passen in mijn eigen dagelijks leven.  

Blik op de Kennemerduinen.

Daarna zijn we toeristisch, de snelwegen vermijdend, afgezakt naar huis. 

Zandvoort.

Dit is ook Zandvoort.

Ergens in of even na Zandvoort.

Het Valkenburgse Meer.

Er is dus ook een Valkenburg aan de kust. 

Scheveningen.

Het Scheveningse strand. 

Tip: 

Lekker ontbijten vooraf?

Er is een Ikea om de hoek.