Verhalen zijn er om te delen

 

De afgelopen dagen waren er in Dordrecht, de stad waar ik woon, allerlei activiteiten die in het teken stonden van Keti Koti. Zoals jullie weten zijn we naar de Herdenkingsdienst Slavernijverleden geweest. Daarnaast zijn we ook nog naar het Keti Koti-festival in het Weizigtpark geweest. Een andere activiteit die ook op het programma stond, was deze:

De reden dat ik naar deze lezing ben gegaan was dat het om een "autobiografische generatieroman ging die zich over bijna honderd jaar uitstrekt". Zelf ben ik ook nieuwsgierig naar mijn roots. Daarnaast gaat het boek, 'Ik ben jullie meester', onder andere over zijn vader, die vanuit Paramaribo naar Nederland vertrekt. Mijn vader vertrok in de jaren vijftig vanuit Curaçao naar Nederland om hier een opleiding tot leerkracht te volgen. Met dit verschil dat mijn vader na het afronden van zijn opleiding terug moest naar Curaçao en hier, in Nederland, uiteindelijk nooit voor de klas heeft gestaan. De aanleiding van het boek is echter dat het achtjarige zoontje van Spalburg "rot op naar je eigen land" naar zijn hoofd geslingerd krijgt, en dat Jeffrey dan tot de wrange conclusie komt: "ons bestaan hier wordt nog altijd in twijfel getrokken". Wat iets zegt over onze samenleving. 

Ondanks dat ik geen binding heb met Suriname, hing ik, en volgens mij ook de rest van de aanwezigen, aan zijn lippen. Er was geen tijd op dat moment. Het was niet alleen een genoegen om naar hem te luisteren, ook raakte hij ons door zijn geschreven woorden. Zowel door wat hij voorlas uit zijn boek "Ik ben jullie meester", als door het essay dat hij met ons deelde: "Soms moet je terug om vooruit te komen". 

Ergens in dit essay zegt Spalburg dit: "Ik moest hem ons familieverhaal wel vertellen en hem mee terugnemen naar hoe alles zo gekomen is. Ik moest mijn stem wel gebruiken en uiteenzetten waarom hij het volste recht heeft om met zijn Surinaamse wortels in dit land te wonen. Het moest. Uit lijfsbehoud. Ik kon niet anders. Ik kijk ook liever naar de toekomst dan het verleden, maar soms moet het. Soms moet je terug om vooruit te komen. En in dat licht heb je toch je antwoord. Ik moet, het is een gegeven. Het is mijn realiteit waar ik niet aan ontkom."

Dat ik uiteindelijk mijn verhaal verteld heb, was iets waar ik ook niet aan kon ontkomen. Daarom, denkend aan Spalburg's woorden, die ik aangepast citeer, gebruik ik mijn stem. Uit lijfsbehoud. Ik kan niet anders. Ook ik kijk liever naar de toekomst, maar de praktijk van alledag, zowel binnen als buiten de kerk, heeft mij ingehaald. Hierbij denk ik onder andere aan, de kerk, de Nehoriaanse olifant maar ook aan de woorden van ouderling Paul V. Johnson dat "we geneigd zijn om vast te houden aan achterhaalde feiten en verklaringen. We zouden er veel beter aan doen de huidige standpunten van de kerk bij te houden". Dit is mijn realiteit waar ik niet aan ontkom. 

Een komma, geen punt

 

Allereerst wil ik jullie bedanken voor het delen van mijn Nehoriaanse olifant stukje. Pas op het laatst, net voor het publiceren, voegde ik nog het zinnetje "pass it on" toe. Dit naar voorbeeld van het filmpje. En dat hebben jullie gedaan! Heerlijk. Aan de andere kant best wel triest dat ik dit heerlijk noem. En dat ik hier op mijn blog aandacht voor vraag. Want in wezen zou deze kennis, zoals de kerk was in de dagen van Joseph Smith en zoals die nu is, algemeen aanvaarde kennis moeten zijn, maar de praktijk laat dus wat anders zien.

rtvdordrecht.nl

Afgelopen zondag zijn wij, manlief en ik, naar de herdenking slavernijverleden in de tuin van het DordrechtsMuseum geweest. Tijdens deze herdenking, in navolging van andere steden, bood burgemeester Kolff zijn excuses aan "voor de rol van het stadsbestuur van Dordrecht." In zijn toespraak zei de burgemeester onder andere, wat met nu te maken heeft, dit: "Ik wil hier benadrukken dat ik burgemeester ben van en voor alle inwoners van Dordrecht, dus ook van diegenen die vinden dat excuses te laat of misschien overbodig zijn. Los van het nut en de noodzaak van een excuus wil ik duidelijk onderstrepen dat we met elkaar een klus te klaren hebben. Namelijk: bepalen hoe we met elkaar willen samenleven. En daar is de inzet van iedere Dordtenaar bij nodig".

Het bepalen van hoe we met elkaar willen samenleven heeft voor mij alles te maken met het benoemen. Het woord benoemen heb ik verschillende malen tijdens deze herdenking voorbij horen komen. Hoe kunnen we één in Christus zijn als dit onderwerp onbesproken blijft, zoals de evangelieverhandeling 'ras en priesterschap', en de herstelling van de kerk door middel van Joseph Smith? Althans in de kringen om mij heen. En dat juist in het Herdenkingsjaar Slavernijverleden, dat niet alleen in het teken stond van herdenken, maar vooral ook waarin bewustwording centraal stond en hoe nu samen verder te gaan. 

Vorig jaar april, aan de vooravond van het herdenkingsjaar, schreef ik dat ik, tijdens het bijwonen van een lezing in de Grote Kerk van Dordrecht, een randje pijn voelde. Helaas, zoals ik het afgelopen jaar persoonlijk gemerkt heb, blijkt het benoemen, met onder andere het delen van je verhaal, het praten over de herstelling van de kerk en alles daaromheen, toch nog wel een dingetje te zijn. Ik ervaar dit als een muur. En die blijkt uiteindelijk hoger te zijn dan ik had verwacht. Zoals het slavernijverleden, ik spreek nu in het algemeen, zijn doorwerking heeft in de maatschappij, zo heeft het restrictieverleden, zijn doorwerking in de leden van de kerk waar ik lid van ben. Een komma dus, en geen punt. 

3. Hoe is het in Gods naam mogelijk dat...

Afgelopen zondag hadden manlief en ik het erover of we misschien een kerk in Dordrecht zouden gaan bezoeken. Normaal kerken we in Rotterdam, maar die zondag zouden de kerken in Dordrecht stil staan bij Keti Koti. Dat ik dit overwoog had alles te maken met het feit dat ik nieuwsgierig was naar wat er vanaf de kansel zou worden gezegd over de rol van kerken en het slavernijverleden. In hoeverre dit ook van invloed zou zijn op hoe ze hun Bijbel zouden gaan lezen. Maar bovenal hoe ze dit 'met elkaar in gesprek gaan' zouden aanpakken. 

Tijdens de Keti Koti herdenking van afgelopen vrijdag zei de artistiek directeur van het Dordrechts museum het volgende: "Als je een steen op de weg laat liggen, struikelen je kinderen erover". Uiteindelijk zijn we toch naar onze eigen kerk gegaan. Keti Koti kwam bij ons in de kerk ter sprake, doordat ik het ter sprake bracht. Voor mij voelde het alsof ik, door te spreken over Keti Koti in mijn eigen kerk, en dat ook nog vanaf de kansel, daarmee een stap over de drempel zette. Dat wat mijn moeder niet kon en kan, het oprapen van de steen waarop geschreven stond 'ras en priesterschap', deed ik, de volgende generatie, nu uiteindelijk wel. Dit blogje is een vervolg op die stap in de hoop dat mijn kinderen en kleinkinderen niet zullen struikelen over dingen die niet behoorden te zijn zoals ze waren. 

Deze week staat onze zondagsschoolles in het teken van Handelingen 1-5. Zomaar wat willekeurige zinnen uit de tekst van deze week: "De kerk die de Zoon van God gesticht had, was nu in Petrus' handen. De taak om 'al de volken' te onderwijzen lag bij hem. Dit was en bleef de kerk van de Heiland en Hij leidde die nog steeds".

De kerk van Jezus Christus van de eerste dagen, die van het Nieuwe Testament, waar we de komende tijd over zullen gaan spreken: wat voor kerk was dat? Was dit ook een kerk die zwarte mensen van Afrikaanse afkomst uitsloot? Als dat zo is. dan begrijp ik dat er een openbaring moest komen, en dat ze tot 1978 moesten wachten op het priesterschap. Dan is er inderdaad sprake van de timing van God, waar ik al eerder over heb geschreven. Of speelt er iets anders? Want het is namelijk zo dat De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen claimt de Kerk van Jezus Christus uit het Nieuwe Testament te zijn, die in deze 'moderne tijd' is hersteld. Een kerk, zoals we in Galaten kunnen lezen, dat "daarin is noch Jood noch Griek; daarin is noch dienstbare noch vrije; daarin is geen man en vrouw; want gij allen zijt één in Christus Jezus. Want gij zijt allen kinderen Gods door het geloof in Christus Jezus. En indien gij van Christus zijt, zo zijt gij dan Abrahams zaad, en naar de beloften erfgenamen".

In de Leer en Verbonden, een van de standaardwerken van mijn kerk, staat in de officiële verklaring 2 onder andere het volgende: "In de tijd van Joseph Smith is een klein aantal zwarte mannelijke leden tot het priesterschap geordend". Met andere woorden, toen De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen werd hersteld, werd deze hersteld in het geloof dat God geen aannemer des persoon is. Ook zwarte mensen waren dragers van het priesterschap. "Ook", zo gaat de verklaring verder, "blijkt uit de geschiedenis van de kerk, dat de kerkleiders al vroeg ophielden met het verlenen van het priesterschap aan zwarte mannen van Afrikaanse afkomst. De kerkelijke verslagen bieden geen helder inzicht in de oorsprong van dit gebruik". Er wordt niet over een openbaring gesproken. 

In 'Ras en priesterschap', een evangelieverhandeling van de kerk, kunnen we lezen: "In de eerste twee decennia na de oprichting van de kerk werden enkele zwarte mannen tot het priesterschap geordend. Er is geen betrouwbaar bewijs dat het priesterschap aan zwarte mannen werd onthouden zolang Joseph Smith leefde. Tot Brigham Young in 1852 officieel verklaarde dat zwarte mannen van Afrikaanse afkomst niet langer tot priester geordend konden worden. In de loop der jaren hebben kerkleiders en -leden gespeculeerd over de reden voor deze beperking op het priesterschap en de tempel. Geen enkele van deze theorieën is echter officiële leer van de kerk." Ook kunnen we in deze verklaring lezen "Deze beperking werd gerechtvaardigd door de gangbare ideeën over de minderwaardigheid van sommige rassen". Met andere woorden racisme vierde hoogtij. 

Toen de kerk werd hersteld, hadden zwarte mannen van Afrikaanse afkomst het priesterschap. Vanaf Brigham Young tot 1978 was dat niet het geval, "omdat de kerkleiders meenden dat er behoefte was aan een openbaring van God om het beleid te wijzigen." Toen deze openbaring in 1978 kwam, kregen zwarte mannen het recht op het priesterschap, wat ze al hadden gehad in de dagen van Joseph Smith, toen de kerk werd hersteld. Sommige mensen noemen dit een 'restauratie'. Een herstelling binnen de herstelling, zogezegd. Ik zie het ook als een terugontvangen waar ze recht op hadden. Met de openbaring over het priesterschap werd "beperkt begrip", zoals Bruce R. McConkie dat noemde, uitgewist. 

Als het gaat om de kerk nu, dan is de evangelieverhandeling 'Ras en het priesterschap' duidelijk: "Vandaag verwerpt de kerk de theorieën die men in het verleden aanhaalde: een zwarte huid is een teken van goddelijke ongunst of vervloeking; een zwarte huid wijst op onrechtschapen handelingen in het voorsterfelijk leven; huwelijken tussen verschillende rassen zijn zondig; zwarte mensen of mensen van andere rassen of volkeren zijn ondergeschikt. De kerkleiders in deze tijd veroordelen elke vorm van racisme in het heden of verleden".

Het probleem is echter dat bepaald gedachtegoed zich niet zomaar laat wissen. Dat bleek wel uit de uitspraken van Randy Bott, gedaan tijdens de campagne van Mitt Romney. De kerk gaf toen de volgende verklaring: "Het standpunt van de kerk is duidelijk: wij geloven dat alle mensen Gods kinderen zijn en gelijk zijn in zijn ogen en in de kerk. Wij tolereren geen enkele vorm van racisme. Een tijdlang was er in de kerk een beperking op het priesterschap voor mannelijke leden van Afrikaanse afkomst. Het is niet precies bekend waarom, hoe of wanneer deze beperking in de kerk begon, maar wat wel duidelijk is, is dat het tientallen jaren geleden is geëindigd. Sommigen hebben geprobeerd de reden voor deze beperking uit te leggen, maar deze pogingen moeten worden gezien als speculatie en mening, niet als doctrine. De kerk is niet gebonden aan speculatie of meningen die met beperkt begrip worden gegeven. We veroordelen racisme, inclusief alle vormen van racisme uit het verleden door individuen, zowel binnen als buiten de kerk. 

Om die reden heeft de kerk een paar jaar geleden een artikel gepubliceerd dat gaat over het genezen van de wonden van racisme. Dit artikel is geschreven door Darius Gray. Hij zei hierover het volgende: "Raciaal ongevoelige opmerkingen en houdingen met betrekking tot gekleurde personen zijn niet allemaal verdwenen. Erkennen dat deze problemen nog steeds bestaan, is de eerste stap op weg naar genezing." Daar ligt volgens mij het probleem. Want om het probleem te erkennen, moet je wel eerst zien dat er een probleem is,  

Afgelopen zondag werd ik door iemand aangesproken naar aanleiding van wat ik gezegd had. Ze, we zijn leeftijdsgenoten, had nog nooit van de verklaring "Ras en priesterschap" gehoord, en zij was niet de enige. Wat onderwijzen deze leden over de openbaring op het priesterschap?  Hierbij denk ik aan Randy Bott, notabene een professor religie, die jarenlang kon onderwijzen wat hij onderwees, tot hij door de mand viel. Kijkend naar de andere kerken, werd het volgens mij pas echt een onderwerp toen de immigrantenkerken zeiden: "Zullen we het nog even hebben over het verleden?" Daarom vertel ik mijn verhaal. Want ik weet, ook door eigen ervaring onlangs in de kerk, en het maakt mij echt niet uit welke tag er aanhangt, of het nu racisme, discriminatie, diversiteit of gewoon onwetendheid is, dat het wel degelijk een onderwerp is dat aandacht verdient. Het "Erkennen dat deze problemen nog steeds bestaan, is de eerste stap naar genezing". Het woord genezing kan ik niet los zien van Mpho Tutu dat "De reis van genezing begint met het vertellen van je verhaal." Ik ben nu bezig mijn verhaal te vertellen, net als velen met mij. De geschiedenis van het slavernijverleden, haar doorwerking in de maatschappij, in de kerken, en ook in de kerk van mij, laat zien dat het nodig is. Onze ogen hiervoor sluiten brengt ons niet verder, zeker niet als wij straks ook met palmtakken willen zwaaien (zie de tekst onder het filmpje). 

Diversiteit in de kerk

"Hierna zag ik en zie, een grote menigte, die niemand tellen kon,
uit alle naties, stammen, volken en talen,
stond vóor de troon en vóór het Lam,
bekleed met witte gewaden en palmtakken in hun hand."

Openbaring 7:2

2. Hoe is het in Gods naam mogelijk dat...

Keti Koti herdenking 2023

Hoe is het - in Gods naam - mogelijk?

Toespraak gegeven door ds. Erik Schipper

namens Platform Dordtse Kerken

Bron: Dordrecht.net

Keti Koti herdenking 2023

Sorry, er is iets misgegaan. Om de video te zien klik op de link. 

Keti Koti herdenking

Toespraak burgemeester Kolff van Dordrecht

1. Hoe is het in Gods naam mogelijk dat...

De zin "Hoe is het in Gods naam mogelijk dat...", uitgesproken tijdens de eerste Keti Koti-herdenkinghier in Dordrecht, laat mij niet meer los. Op mijn blogjesplank liggen zeker nog wel een paar onderwerpen waar ik mee aan de slag kan en wil gaan, maar die zin krijg ik maar niet uit mijn hoofd. Misschien wel, omdat mijn kerk zo'n belangrijk onderdeel in mijn leven is. 

Ik hoorde ooit iemand zeggen, of ik heb het ergens gelezen, die zei: "Ik voel de pijn van de slavernij nog dagelijks". Ik vond dit in eerste instantie onwerkelijk aanvoelen, maar nu ik mijzelf steeds meer begeef op het pad van de geschiedenis van de slavernij, begin ik beetje bij beetje beter te begrijpen wat zij bedoelde. 

Eerder schreef ik al dat ik met twee verschillende benen in de geschiedenis van de slavernij sta. Dus ik herhaal mezelf misschien in zekere zin, en uiteindelijk ook weer niet. Want ieder blogje op zich staat uiteindelijk, los van de herhaling, toch ook weer op zichzelf. Wat ik wil zeggen is dat, voordat ik verder kan gaan met dat zwarte been, het witte been toch opnieuw om aandacht schreeuwt. En wel op een dusdanige manier dat ik dat been eerst de gelegenheid moet geven om haar gedachten te uiten, want ja, die zin "Hoe is het in Gods naam mogelijk dat" valt niet te negeren. 

De eerste herhaling is elder Brad Wilcox. Ik heb al eerder over hem geschreven, dus jullie weten hoe ik ook over deze gebeurtenis denk, maar zoals ik al zei, elk blogje staat ook weer op zichzelf. Ik wil door dit blogje laten zien dat hetgeen hij gezegd heeft, en waar hij excuses voor heeft gemaakt, niet op zichzelf staat. En dat dit denken door te trekken is naar een groter geheel.

Brad Wilcox, "een jongemannen leider in de Kerk en een professor in oude geschriften aan de Brigham Young University in Provo, Utah", zei dit: "Misschien stellen we de verkeerde vraag. Misschien moeten we ons in plaats van te zeggen waarom de zwarten moesten wachten tot 1978, vragen: 'Waarom moeten de witten en andere rassen wachten tot 1829? Duizend, achterhonderd, negenentwintig jaar wachtten ze. Waarom moesten de heidenen wachten tot na de Joden? En waarom moest iedereen in het huis van Israël, behalve de stam Levi, wachten tot..."

Ik kwam een blog tegen van een zuster waarvan ik de bewoording niet los kan zien van wat Wilcox zei. Met dit verschil dat zij dit schreef na 1978, maar voor 2013 toen de evangelieverhandeling over 'Ras en priesterschap' werd gepubliceerd. Wat zij schreef was dit: "Vragen om over na te denken: Hoe komt het volgens u dat door de geschiedenis heen niet al Gods volk het priesterschap heeft kunnen dragen? In het Oude Testament waren bijvoorbeeld alleen de Levieten in staat om het vast te houden en te bedienen. In het Nieuwe Testament mochten de heidenen het eerst niet hebben en zelfs in onze moderne tijd is het pas de laatste 30 jaar dat alle mannen, ongeacht hun ras, het priesterschap kunnen dragen. Waarom denk je dat dit is?" Zij rept met geen woord over het feit dat zwarte mannen van Afrikaanse afkomst in de beginperiode van de kerk wel het priesterschap droegen. Het kan zo maar zijn dat zij het niet wist, wat begrijpelijk is. En zoals ik al eerder schreef, ik twijfel niet aan de intenties van Brad Wilcox, maar aan de andere kant "Hoe is het in Gods naam mogelijk dat...". 

Sommigen", volgens het DeseretNews artikel "waren teleurgesteld dat broeder Wilcox niet opmerkte dat zwarte kerkleden tijdens de eerste twee decennia van de kerkgeschiedenis het priesterschap bekleedden", waar hij overigens zijn excuses voor heeft aangeboden. Ik vind het woord teleurgesteld best wel een zacht woord. Het dekt niet de lading, want juist het feit dat zwarte mannen in de beginperiode van de Kerk het priesterschap droegen, vind ik van essentieel belang. 

It is not what you look at that matters, it's what you see.

Henry David Thoreau

In een eerder blogje zei ik dat ik opnieuw mijn weg moet vinden in mijn Schriften. Graag neem ik jullie mee op deze reis. In dit geval kan ik mijn witte been niet los zien van mijn zwarte been. Dit blogje gaat over mijn witte been. 

"En de Schrift, die voorzag dat God uit het geloof de heidenen zou rechtvaardigen, 

verkondigde eertijds aan Abraham het Evangelie:

In u zullen al de volken gezegend worden.

Daarom worden zij die uit het geloof zijn, gezegend samen met de gelovige Abraham.

En als u van Christus bent, dan bent u Abrahams nageslacht

en overeenkomstig de belofte erfgenamen."

Galaten 3:8,9,29

Mijn volgende blogje gaat over een tekst die afgelopen vrijdag tijdens de Keti Koti herdenking werd aangehaald. Dit betreft beide benen. 

Afbeelding: Pixabay

Twee vliegen in één klap

 

De opmerking 'twee vliegen in één klap' heeft alles te maken met het feit dat ik in de Trouw een artikel tegenkwam dat ging over de tentoonstelling 'Koloniaal verleden Dordrecht' in het Augustijnenhof, en over de herdenking van gisteravond over afschaffing slavernijverleden in de tuin van het Dordrechts Museum. Helaas is dit artikel in de Trouw exclusief voor abonnees, maar de kop zegt ook al iets. 

Zoals jullie weten heb ik de tentoonstelling "Koloniaal verleden Dordrecht" samen met manlief bezocht en daar ook al iets over geschreven. Meer blogjes zullen waarschijnlijk volgen, want voor nu is het mijn intentie om deze tentoonstelling, aan de hand van foto's die ik heb gemaakt, als het ware in stukjes op te delen. 

Wat ik niet wist, maar nu dankzij het artikel in de Trouw wel, is dat "Breidel en Van der Stelt, van organisatie Koloniaal Verleden Dordrecht, op eigen kosten deze kleinschalige expositie hebben ingericht. Zelfs de muren hebben ze eigenhandig geschilderd. 'We hebben er geen cent subsidie voor gekregen". Vandaar de woorden "het is dankzij initiatieven van de inwoners dat Dordrecht dit weekeinde stilstaat bij zijn slavernijverleden". Want zij staan toch wel aan "de boom" van dit alles. 

Trouw schreef ook dat "langzaamaan krijgt ook het gemeentebestuur oog voor de koloniale erfenis van de suikerstad". Dat bleek gisteren wel uit het feit dat burgemeester Kolff aanwezig was en ook sprak. Wel waren er gemengde gevoelens na zijn toespraak. Ik citeer opnieuw Trouw: "dat hij weinig voelt voor formele excuses, betreurt GroenLinks-raadslid Kitty Kruger. Niet hij persoonlijk, maar de gemeente als instituut moet erkennen wat er in het verleden fout is gegaan".

Wie wel sorry zeiden, waren de Dordtse kerken. Komende zondag wordt er in Dordrecht, in diverse kerken, aandacht gegeven aan Keti Koti. Ik hoor nog de woorden, bij herhaling uitgesproken: "Hoe is het in Gods naam mogelijk dat..." die tijdens de herdenking gisteren werden uitgesproken door iemand namens de Dordtse kerken. Op die herhaalde uitgesproken zin kom ik zeker nog terug. 

Afbeelding: AD Regio 30-06-23

Keti Koti Dordrecht

Dordrecht herdenkt voor het eerst slavernijverleden

Het was bijzonder om bij deze herdenking aanwezig te zijn. Niet alleen als nazaat van slaaf gemaakten maar ook als inwoonster van Dordrecht. Om in mijn eigen stad te ervaren hoe men de handen in één heeft geslagen om dit mogelijk te maken. 

Meer nieuws volgt.