1. Racisme, heden of verleden

"De kerkleiders in deze tijd 

veroordelen elke vorm van racisme 

in het heden of verleden."

Evangelieverhandeling 

'ras en het priesterschap'

To all worthy male members 

Op weg naar Officiële Verklaring 2 kwam ik langs afdeling 134 uit de Leer en Verbonden en besloot ik mijn tent daar op te slaan. Terwijl ik daar was, heb ik een aantal stukjes geschreven, uiteindelijk vijf, die allen op de een of andere manier te maken hadden met deze afdeling en dat het "niet juist is dat enig mens andermans slaaf is". Zoals jullie aan de titel van dit stukje, "Racisme, heden of verleden", kunnen zien, ben ik weer op pad. Dit betekent echter nog niet dat ik al klaar ben met het onderwerp slavernij. 

Voor degenen die het nog niet weten: ik sta met twee verschillende benen in de slavernij, wat komt door mijn eigen familiegeschiedenis. Aan de ene kant is daar mijn zwarte vader. Door hem heb ik een wit/zwarte geschiedenis van slaaf en niet-slaaf. Aan de andere kant staat mijn moeder, wit, de kerk en de woorden "ik geloof in slavernij". Ik schreef toen nog in dat logje dat mijn witte voetje voor een groot deel mijn leven bepaalde. Het zwarte voetje maakt en zorgt ervoor, gezien mijn gebrek aan kennis, dat ik aan het begin van mijn reis sta. Maar nu al, ondanks het feit dat ik nog maar een beginneling ben, is mijn wereld groter en rijker geworden. Ik hoop nog een heleboel pagina's aan mijn verhaal te kunnen toevoegen. 

Ondertussen heb ik de nodige pagina's aan mijn verhaal toegevoegd. In al de verhalen die ik de afgelopen tijd heb gedeeld, was er weinig aandacht voor de geschiedenis van dat zwarte voetje en dat zal volgend jaar, wanneer ik door het Oude Testament reis, het laatste hoofdstuk van mijn verhaal, waarschijnlijk niet anders zijn. Ondanks dat ik mijzelf, als het gaat om het zwarte voetje, nog steeds een beginneling noem qua kennis, ben ik ondertussen wel steeds meer een overlap gaan zien tussen het witte en het zwarte voetje. En ben ik gaan beseffen hoe gekleurd ik zelf ben door mijn opvoeding, zonder dat ik dat in eerste instantie zelf doorhad. Dit is daar een voorbeeld van, net zoals rassenwaan dat ook is. Onze hemelse Vader mag dan wel een kleurenblindbril dragen; daarmee bedoel ik niet dat Hij geen kleuren ziet, want Hij houdt van diversiteit, maar Hij schiep niet de daarmee gepaard gaande discriminatie.

In het logje 'dat ik het niet zelf door had' haal ik ook onze oud premier Rutte aan, die toen namens de Nederlandse Staat excuses aanbood voor het slavernijverleden. Hij zei het volgende over het ondergaan van een verandering van denken: "Ik dacht lange tijd dat het niet goed mogelijk was om op een betekenisvolle manier verantwoordelijkheid te nemen. Lange tijd dacht ik dus eigenlijk: het slavernijverleden is geschiedenis die achter ons ligt, maar ik had het mis. Eeuwen van onderdrukking en uitbuiting werken uit in het hier en nu". 

In deze toespraak van premier Rutte wordt ook gesproken over bewustwording en racisme. Toen ik googlede op 'of je racisme zonder bewustwording kunt bestrijden', kreeg ik dit als antwoord: 

Racisme bestrijden is vrijwel onmogelijk zonder bewustwording. Deze twee gaan hand in hand. Degenen die er niet in slagen van de geschiedenis te leren, zijn gedoemd deze te herhalen.

Andere woorden voor bewustwording zijn bijvoorbeeld erkenning, inzicht en erkentenis. Woorden die ik in verband breng met een lezing: 'De reis begint met het vertellen van je verhaal' van Mpho Tutu van Furth, die ik iets meer dan twee jaar geleden heb bijgewoond. De woorden die zij sprak, die trouwens op iedereen van toepassing kunnen zijn, waren voor mij de aanzet om mijn eigen verhaal te vertellen. Later kwam daar nog het woord benoemen bij, waardoor ik steeds meer een overlap begon te zien. Niet alleen dat, ook te ervaren, als was het alleen maar door de woorden 'laat het verleden rusten'.   

Echter, zoals we ook kunnen lezen, is bewustwording vrijwel onmogelijk als je ook niet stilstaat bij de oorzaken (vooroordelen, onwetendheid en institutionele structuren). 

Vooroordelen en onwetendheid, daar had ik niet direct een woordenboek bij nodig. Wat er precies bedoeld wordt met institutionele structuren wel. En, nog zo'n vraag: kan ik die institutionele structuren ook terugzien in mijn witte voetje? In hoeverre is daar een overlap?

En wat bedoelen kerkleiders nu met dat ze zowel racisme in het heden als in het verleden veroordelen? Wat is racisme? Ik kwam erachter dat het antwoord op wat racisme nu is, afhankelijk is van wie je het vraagt, "omdat je er vanuit verschillende disciplines naar kunt kijken, zoals de psychologie, sociologie, filosofie, en dat het in de praktijk niet alleen om huidskleur en andere fysieke kenmerken gaat, maar ook om zaken als taal, kleding en religieuze praktijken". Echter, en dat maakt het weer behapbaar, ze zeiden ook dat racisme werken aan gelijke kansen en een inclusieve samenleving in de weg staat. Deze opmerking gaat over burgerschap. Is de kerk in wezen niet een samenleving in het klein? In hoeverre, gezien mijn eigen geschiedenis, kan ik dan mijn ogen sluiten voor het feit dat ik zeker overeenkomsten zie tussen het slavernijverleden, mijn zwarte voetje, en de restrictieperiode, mijn witte voetje. Zoals bijvoorbeeld Kain en die 'vervloekte' Cham en deze woorden uit de evangelieverhandeling: "deze beperking werd gerechtvaardigd door de gangbare ideeën over de minderwaardigheid van sommige rassen". Ondanks dat koop ik altijd "allen-zijn-gelijk-voor-God"-schoenen. Al heb je natuurlijk altijd uitzonderingen.  

 

Herman Finkers

Wit hart

 

"Roep de Vader krachtig aan in de naam van Jezus

om op die grote en laatste dag misschien

vlekkeloos, rein, mooi en wit te worden bevonden,

daar u bent gereinigd door het bloed van het Lam."

Mormon 9:6

Dit vers kwam ik onlangs tegen toen ik bezig was met mijn leesopdracht van die week. Niets nieuws onder de zon dat ik juist deze tekst eruit vis voor mijn blog, omdat ik dit vers niet los kan zien van mijn rode draad "dat allen gelijk zijn voor God". Het gaat dus weer over rein, mooi en wit en daarnaast het gereinigd worden door het bloed van het Lam, waar ik het onlangs nog over heb gehad. Wat alles te maken heeft met zuiver zijn en zuiverheid, een gesteldheid die alles te maken heeft met je hart.

Dat ik weer terugkom op dit onderwerp, het hart en de kleur van je huid, heeft alles te maken met dat ik aan dit vers een toespraak heb gekoppeld die daar namelijk over gaat. Vandaar. En ja, ook dit onderwerp is niet nieuw. Hiermee wil ik alleen maar aangeven dat ik nu in herhaling val. Echter, dat heb ik ondertussen wel geleerd: dat wanneer dingen worden herhaald, je moet gaan opletten. 

De toespraak waar ik het over heb heeft als titel 'Vlekkeloos voor de Heer staan'. In deze toespraak heeft ouderling Clate W. Mask het uiteraard over witgewassen zijn en worden. Hij heeft het echter ook over: "Let niet op zijn voorkomen noch op mijn rijzige gestalte: de mens ziet aan wat voor ogen is, maar de Here ziet het hart aan". (1 Samuel 16:7) En dan zegt hij dit: "De Nephieten keken naar het uiterlijk van de Lamanieten, want Jakob zei: "Daarom geef ik u een gebod, dat het woord van God is, dat gij hen niet wegens de donkerheid van hun huid zult smaden". Een zeer duidelijke tekst uit het Boek van Mormon, die voor mij als boekdelen spreekt, en zo diende als voer waarmee ik mijn blog tot nu kon vullen. 

Behalve dat zegt ouderling Mask ook nog dit: "Onze Vader kent zijn kinderen over de hele wereld en heeft hen lief, van Boston tot Okinawa, van San Antonio tot Spanje, van Italië tot Costa Rica. In Ghana (dit was tijdens het inwijdingsgebed van de Accratempel in Ghana) heeft president Gordon B. Hinckley de Heer bedankt voor de broederschap onder hen, dat huidskleur nog geboorteland ons als uw zoons en dochters kan afzonderen. Wij nodigen mannen en vrouwen overal uit om, ongeacht hun taal of cultuur tot Christus te komen en deel te hebben aan zijn goedheid; en Hij zendt niemand heen die tot Hem komt, hetzij zwarte of blanke (ik lees wit, vertaald vanuit het Engels (white)) en allen zijn gelijk voor God. Wij zijn in verschillende kleuren, vormen, maten en omstandigheden op aarde gekomen. We hoeven niet rijk, lang, slank, geniaal of mooi te zijn om in het koninkrijk van God verlost te worden - alleen rein. We moeten de Heer Jezus Christus gehoorzamen en zijn geboden onderhouden. En daar kunnen we allemaal voor kiezen, ongeacht waar we wonen of hoe we er uitzien."

Volgend jaar bespreken wij de Leer en Verbonden. Bijzonder vind ik deze woorden van president Ezra Taft Benson. Woorden die gaan over "waar de Heer het Boek van Mormon plaatste in Zijn tijdschema van de ontvouwende herstelling". Het enige dat eraan voorafging, was het eerste visioen". Dus het Boek van Mormon, en haar boodschap 'allen zijn gelijk voor God', was er voor de herstelling van de kerk. Het priesterschap trouwens ook. Dit gegeven neem ik zeker mee naar volgend jaar. Wat dan mijn jaarthema zal zijn, geen idee. Wat ik wel weet is dat ik dit zeker niet los zal kunnen zien van mijn jaarthema's van de afgelopen twee jaar, dat "allen gelijk zijn voor God", en "dat God geen aannemer des persoons is". 

Afbeelding: Pixabay

2. Vooroordelen

Dit logje heeft niet voor niets de titel 'Vooroordeel 2' gekregen. Ik vind het belangrijk dat je, voordat je het onderstaande leest, eerst 'Vooroordeel 1' leest. Ik geloof namelijk dat allen voor God gelijk zijn. Dat Hij kijkt voorbij kleur, en in het verlengde daarvan niet denkt in termen van ras. En dat Hij niemand verwerpt die tot Hem komt. Dit vraagt een andere houding van lezen, van kijken. Het vraagt een andere bril en daaraan wennen kan soms de nodige tijd vragen. 

In zijn toespraak 'Alle mensen overal', die gaat over het Boek van Mormon, heeft ouderling Oaks het erover dat "in het Boek van Mormon steeds wordt herhaald dat het evangelie van Jezus Christus universeel is in zijn belofte en uitwerking - dat die zich uitstrekken tot allen die ooit op aarde hebben geleefd". In deze toespraak zegt ouderling Oaks ook iets over het lezen door een andere bril: "Wat men leert, is afhankelijk van de lezer. Wat we uit het boek halen - met name uit gewijde tekst - is vooral afhankelijk van onze houding als we erin lezen; zijn we verlangend en bereid om te leren en ons af te stemmen op het licht en de communicatie van de Geest van de Heer." Wat president Oaks met name geleerd heeft toen hij het Boek van Mormon las, was "hoeveel liefde God heeft voor al zijn kinderen in alle landen.  En dat Zijn macht en goedheid en barmhartigheid zich uitstrekt over al de bewoners der aarde (1 Ne 1:14)". Hier, in deze tekst, is Lehi aan het woord, onder andere de vader van Laman en Nephi, de stamvaders van de Lamanieten en Nephieten. Wat ik interessant vind aan dit vers is dat al gelijk in hoofdstuk 1 van het Boek van Mormon het punt gemaakt wordt dat Gods macht, goedheid en barmhartigheid zich uitstrekt over al de inwoners der aarde. Volgend jaar bespreken we de Leer en Verbonden, en daar wordt deze gedachte, weliswaar in iets andere woorden, ook in hoofdstuk 1 gemaakt. "En voorts, voorwaar, Ik zeg u, o bewoners van de aarde: Ik, de Heer, ben gewillig deze dingen bekend te maken aan alle vlees; want Ik ben geen aannemer des persoons, en wil dat allen zullen weten dat de dag spoedig komt". 

Het Boek van Mormon is net als de Bijbel een boek vol met menselijke verhalen. Het gaat over mensen die wandelen met God en boven zichzelf uitstijgen. Het laat echter ook een andere kant zien. Mensen die zich overgeven aan hun menselijke zwakheden en bijvoorbeeld op zoek zijn naar macht ten koste van de ander, zo hun vooroordelen hebben en vaak geen prijs stellen op het woord van God. Terwijl het enige verlangen van de Heer is dat zij zich "bekeren en tot Hem terugkeren". Wat de Heer dan doet in situaties dat men zich van Hem afkeert, hij zendt profeten om hen tot Hem te laten terugkeren.

Dit is geen nieuw thema, alleen dit keer zendt de Heer een Lamaniet, Samuel, naar de Nephieten, "die nog steeds in grote goddeloosheid verbleven, terwijl de Lamanieten nauwgezet de geboden van God onderhielden". Deze Samuel beseft heel goed dat hij een Lamaniet is en dat zijn afkomst een rol speelt bij zijn toehoorders. Dit blijkt onder andere wel uit zijn woorden: "En nu, omdat ik een Lamaniet ben". Terwijl, als je de geschiedenis van het Boek van Mormon kent, ze dezelfde gemeenschappelijke voorouder hebben, namelijk Lehi, waardoor ze in wezen broeders zijn, wat in dit verhaal geen enkele rol van betekenis speelt. Integendeel. Wat ze echter vergeten is dat "het evangelie van Jezus Christus alle mensen de mogelijkheid biedt om te veranderen. In een groot deel van het Boek van Mormon waren de daden van de Lamanieten slecht geweest, maar de prediking van de Nephieten leidde ertoe dat het merendeel van hen het evangelie ontving en een grote verandering van hart ervoer. Hier in het boek Helaman (zie de hoofdstukken 13 tot en met 15) is die duidelijke omkering van rollen te zien: een volk dat ooit was onderwezen, werd de leraar". In hun toorn, vanwege zijn woorden, maar ook vanwege het feit dat hij een Lamaniet is (hoe durft hij hun de les te lezen), gaat een deel van het volk van de Nephieten zelfs zo ver dat ze hem met "stenen en pijlen proberen te raken".

Door het hele Boek van Mormon zie je deze omkering, wat uiteindelijk niets te maken heeft met afstamming, noch met de kleur van je huid, maar alles met de gesteldheid van je hart. Dat blijkt wel uit deze woorden van Samuel: "U weet zelf, want u bent er getuige van geweest dat zovelen van hen (hij heeft het hier over de Lamanieten) als er tot de kennis van de waarheid worden gebracht......er ertoe worden gebracht de heilige Schriften te geloven, ja, de profetieën van de heilige profeten, die zijn opgeschreven, hetgeen hen tot geloof in de Heer voert, en tot bekering, welk geloof en welke bekering hun een verandering van hart brengt. Daarom zeg ik u: Het zal voor hen beter zijn dan voor u, tenzij u zich bekeert. Want zie, indien aan hen de machtige werken waren getoond die aan u zijn getoond, ja, aan hen die in ongeloof zijn verkommerd wegens de overleveringen van hun vaderen, dan kunt u voor zichzelf zien dat zij nooit wederom in ongeloof zouden zijn verkommerd." 

Zoals ik al zei, deze boodschap die Samuel brengt is niet nieuw. Honderden jaren eerder waarschuwde een andere profeet, Jacob, de Nephieten al met deze woorden: "Wee, wee u die niet rein van hart bent, die heden vuil bent voor het aangezicht van God; want tenzij u zich bekeert, wordt het land omwille van u vervloekt". En geeft Jacob de Nephieten de raad dat ze "daarentegen aan hun eigen vuilheid moeten denken in het besef dat de vuilheid van de Lamanieten aan hun vaderen te wijten is".

Wat je al niet ziet tijdens een wandeling

Raad Jacob aan de Nephieten: Jacob 3. Omkering van rollen: Inleiding Het Boek van Mormon cursistenboek, hoofdstuk 38. 

1. Vooroordelen

"Hij verwerpt niemand die tot Hem komt, 

zwarte en witte, geknechte en vrije, man en vrouw;

en Hij is de heidenen indachtig; 

en allen zijn voor God gelijk,

zowel de Joden als de andere volken."

2 Nephi 26:33

"God schiep de rassen, maar niet de discriminatie." Een uitspaak die ik volgens mij zelf al een keer eerder heb gebruikt op mijn blog, maar dan in het licht van discriminatie. Als het gaat om het eerste deel van deze uitspraak, dan geef ik liever God zelf het woord: "Want zie, dit is mijn werk en mijn heerlijkheid; de onsterfelijkheid en het eeuwige leven van de mens tot stand te brengen." We hebben dus allemaal dezelfde Vader. Eén God heeft ons allemaal gemaakt. De vraag is alleen of wij dat ook werkelijk geloven? Dat wij allemaal Gods kinderen zijn en dat Hij ze niet sorteert op kleur en afkomst, daar Hij zelfs van stenen Abrahams kinderen kan verwekken. God houdt van diversiteit. Om die reden maakt hij geen onderscheid tussen zwart en wit, en alle andere kleuren die daar dan nog tussenin mogen zitten. Dat ras uiteindelijk niet meer is dan een "een sociaal construct, een zelfgecreëerd beeld, waar geen enkele wetenschappelijke basis voor is." Het probleem is echter, dat heeft de geschiedenis ons laten zien, dat het niet zo eenvoudig is om deze "rassenwaanbril" af te zetten en een nieuwe aan te schaffen.  

Bekeken door die rassenwaanbril kan ik me zo voorstellen dat er mensen zijn die het Boek van Mormon lezen en teksten tegenkomen die ze zo op het eerste gezicht als racistisch ervaren.  Hierbij denk ik aan deze tekst uit onze leesopdracht van afgelopen week: "En het geschiedde dat die Lamanieten die zich met de Nephieten hadden verenigd, onder de Nephieten werden gerekend; en hun vervloeking werd van hun weggenomen, en hun huid werd wit (aangepast overgenomen), zoals die van de Nephieten (3 Nephi 2:14,15)". Zelf heb ik geen witte huid; desondanks ervaar ik deze teksten niet als racistisch, omdat ik deze tekst en andere soortgelijke teksten in de Schriften door mijn kleurenblindbril anders ben gaan leren lezen. Dat dan wel weer. Wat inhoudt dat je het oude denken moet loslaten. De afgelopen tijd heb ik daar al het een en ander over geschreven en ik ben van plan dat de komende tijd te blijven doen. Dit stukje heet niet voor niets 'Vooroordeel 1', alleen nu, wat alles te maken heeft met onze leesopdracht van de afgelopen tijd, met specifieke aandacht voor die "vervloekte" Lamanieten. Waarvan Samuel de Lamaniet er een was. 

Geschreven als protestlied

Gebruikte teksten: Mozes1:39, Maleachi 2:10, Mattheus 3:9

En ze verlieten gezamenlijk de kantine

AD Drechtsteden

Ik weet het, deze afbeelding verdient geen schoonheidsprijs, maar door het zo op deze manier te doen kan ik jullie snel en eenvoudig laten zien dat de struikelsteentjes weer terug zijn. Een diefstal die veel heeft losgemaakt. 

Onlangs had Mark Rutte een "overleg met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap en diverse maatschappelijke organisaties". Hij zei onder andere dit na deze vergadering: "Iedereen mag demonstreren of kritiek hebben op de staat Israël. Maar wat niet kan is demonstraties kapen om te rellen, met bakstenen gooien, struikelsteentjes uit de grond wrikken en voor miljoenen euro's schade aanrichten aan universiteitsgebouwen." 

De struikelstenen liggen door heel Europa, als een "herinnering aan de verdrijving, deportatie en vernietiging van Joden, Roma en Sinti, politiek vervolgden, homoseksuelen, Jehova's Getuigen en de slachtoffers van euthanasie tijdens de nazi-dictatuur." Maar ook voor verzetsmensen en gehandicapten. Wat niet kan, zoals Rutte al zei, is struikelsteentjes uit de grond wrikken. In Dordrecht zijn ze op een bankje teruggevonden. Helaas, dat laat de praktijk ook zien, dat wat in Dordrecht gebeurd is, geen uitzondering is. Of ze worden gestolen, of men probeert op de één of andere manier schade toe te brengen aan de stenen. En, dat las ik ook, soms houdt men een onthulling gewoon stil, om de kans op antisemitische incidenten te voorkomen. Daar word ik stil van. 

"Wie zich het verleden niet herinnert,

is gedoemd het opnieuw te beleven."

George Santayana

Nu ik toch bezig ben met het verleden, onlangs zijn wij naar het 'AirborneMuseum' in Arnhem geweest. Hier krijg je een beeld van de Slag om Arnhem. Wat mij het meest is bij gebleven is de Airborne Experience onder in de kelder. Je proeft daar een stukje oorlog wat ik heel confronterend vond. Met dit verschil dat ik zo kon doorlopen naar de uitgang. Wat ik erg vond om te lezen was dat je als Jood 'niet welkom' was in Duitsland, elders echter ook niet, juist vanwege die Duitse achtergrond. Dit museum kan ik echter ook niet los zien van het verhaal achter Bolton en Roberts, twee gekleurde soldaten uit het Britse leger. 

Soldaat Kenneth "Darkie" Roberts

21st Independent Parachute Company

Bij deze foto hoort een geluidsopname die je in het museum terugvindt onder nummer 344. Daarin wordt onder andere het volgende verteld: "Het Britse leger kende geen rassensegregatie zoals het Amerikaanse. Toen Bolton samen met zijn witte maten in de kantine op een Amerikaanse legerbasis in de rij stond, kreeg hij geen eten vanwege zijn huidskleur. Bolton moest in een andere rij gaan staan. Hij geen eten, wij ook geen eten vonden zijn kameraden. En ze verlieten gezamenlijk de kantine. Toch was ook in het Britse leger sprake van discriminatie. Tot begin 1940 konden alleen mensen van wat toen heette zuiver Europese afkomst officier worden. Daarnaast kregen soldaten met een donkere huidskleur beduidend minder betaald. Hoeveel donkere soldaten tijdens de Slag om Arnhem hebben gevochten, is niet bekend. Maar in de overlevering wordt de indruk gewekt dat het geallieerde bevrijdingsleger alleen uit witte soldaten bestond. Vaak was dit een bewuste strategie. Zo hadden Amerikaanse en Britse generaals erop aangedrongen dat bij de bevrijdingen van Parijs geen soldaten van kleur betrokken mochten worden. Het gezicht van de bevrijder moest wit zijn. Roberts, net getrouwd, raakt gewond tijdens 'Operatie Berlin' en overleed op 23 jarige leeftijd in Nijmegen. Bolton overleefde de oorlog."

"'s Werelds grootste democratie 

bevocht 's werelds grootste racist

met een gesegregeerd leger."

Stephen Ambrose

Uitspraak Stephen Ambrose

3. De bril die je draagt

Mijn twee vorige stukjes gingen over de vloek en het teken en het onderscheid tussen deze twee. Belangrijkste conclusie was en is dat de kleur van de huid, of die nu zwart, rood of een andere kleur heeft, losstaat van een vloek of goddelijke goedkeuring. Het is een gegeven, neutraal dus. Net zoals sommige mensen wit zijn. "Allen zijn voor God gelijk". 

Die twee stukjes, bril 1 en bril 2, gingen echter niet alleen over het onderscheid tussen die twee (teken en vloek), maar ook over de doorwerking ervan in onze schriften. En dan heb ik het niet over de tekst op zich, maar over de inleidende tekst. Bovenstaande afbeelding heeft echter alles te maken met de tekst zelf. Daar het precies past tussen de bril stukjes - aanpassingen in de schriften - neem ik alvast een voorproefje op onze leesopdracht van volgende maand. 

In de ene Boek van Mormon-uitgave wordt namelijk gesproken over een "wit en aangenaam volk" en in de andere uitgave over een "rein en aangenaam volk". Ik wil het nu niet hebben over wit en puur, en daar tegenover zwart, maar alleen over het verschil in tekst. Hoe kan dit verschillen? Want in het licht van interpretatie is dit een niet te negeren verschil.

Ik kwam een artikel tegen (zie punt 3 in artikel) dat ingaat op deze verandering van tekst in onze schriften. Niet alleen dat, het gaat ook in op het onderscheid tussen de vloek en het teken. En tussendoor wordt er nog een opmerking gemaakt dat het "correcter is om 'white' steeds coherent door 'wit' te vertalen (voor de huidskleur kent het Engels geen onderscheid tussen 'wit' en 'blank' - daar bestaat enkel 'white')". Daar heb ik ook al iets over gezegd. In wezen sla ik met dit artikel dus drie vliegen in één klap. 

De schrijver zegt bijna aan het eind van dat artikel het volgende: "Ook al kunnen we nu de passages over huidskleur in het Boek van Mormon beter cultureel en taalkundig plaatsen, toch is het onmiskenbaar dat vroegere interpretaties van die passages vormen van racisme onder kerkleden hebben gevoed. Het idee dat God een waardeoordeel aan huidskleur hechtte, specifiek voor zwarten, vond ingang ten tijde van Brigham Young in het midden van de negentiende eeuw. Het was deel van een wijdverbreid racisme in de Verenigde Staten. Meer dan honderd jaar lang zou het de beperking op het priesterschap aan zwarten bepalen. Het is een beschamend deel van onze kerkgeschiedenis." Ik kan hier alleen maar amen op zeggen. 

Afbeelding: BookofMormonCentral

1. De bril die je draagt

Dat ik onderstaande afbeelding toon, heeft alles te maken met dat ik een paar weken geleden de vraag kreeg wat ik van deze afbeelding vond. Deze afbeelding riep oude herinneringen op en deed me terugdenken aan de tijd dat ik zelf onze kinderen onderwees aan de hand van dit plaatsjes Boek van Mormon. Het is dus niet zomaar een afbeelding. 

Er is echter nog een reden dat dit niet zomaar een afbeelding is en dat heeft alles te maken met de woorden "zij hadden een donkere huid". Nu gaat dit stukje niet over zwarte mensen, maar over Lamanieten, die we beschouwen als Native Americans, die ook wel roodhuiden worden genoemd. Al worden ze nergens in het Boek van Mormon zo genoemd. 

De kleur van je huid is te vergelijken met geld. Geld op zich is neutraal. Pas als je het gaat uitgeven, verliest geld zijn neutraliteit. De kleur van je huid is ook neutraal. Wij zijn allemaal die pleisters in dat doosje. Wij zijn allen gelijk voor God. Probleem is echter dat de kleur van iemands huid, door de kijk van de omgeving erop, de waarde is gaan bepalen van iemand als mens. 

De nadruk ligt hier op de kleur van de huid.

Deze week staat onze zondagschoolleesopdracht onder andere in het teken van 2 Nephi 5. In dit hoofdstuk komen we het volgende vers tegen: "Omdat zij niet naar uw woorden willen luisteren, zullen zij van de tegenwoordigheid van de Heer worden afgesneden. En wegens hun ongerechtigheid had Hij hen doen treffen met de vervloeking, ja, een zware vervloeking. Want zie, zij hadden hun hart tegen Hem verstokt, zodat het als een keisteen was geworden; welnu, omdat zij wit waren en buitengewoon schoon en bekoorlijk, deed de Here God een donkere huid op hen komen, opdat zij niet aantrekkelijk zouden zijn voor mijn volk." 

Daar hebben we weer het woord wit in combinatie met schoon en bekoorlijk, met tegenover zich de woorden donkere huid en het niet aantrekkelijk zijn. Zo op het eerste gezicht is dit best wel een behoorlijk racistische tekst. Het is wel te begrijpen dat er mensen zijn die het Boek van Mormon racistisch vinden. Alleen de vraag waar het hier om draait, is of wij deze tekst, en ook andere teksten uit het Boek van Mormon, wel moeten lezen met onze ogen van nu. We weten wat die ogen gedaan hebben met de Bijbel. Dat ze werd gebruikt als een rechtvaardiging voor slavernij. Door dat te doen werd de Bijbel als het ware misbruikt. Doen wij in wezen niet hetzelfde door het Boek van Mormon racistisch te noemen en dus in wezen God ook? 

In de Bijbel lezen wij dat er "bij God geen aanneming des persoons is, en dat elk volk wie Hem vereert en gerechtigheid werkt, Hem welgevallig is". Dit gaat evenzeer op voor het Boek van Mormon, want "hij die rechtvaardig is, staat bij God in de gunst", 1 Nephi 17:35

 De nadruk ligt nu op het wel of niet gehoorzaam zijn aan God.

Lijkt een kleinigheid, maar dat is het niet. 

In ons lesboek van deze week wordt de volgende vraag gesteld: "Welke vloek kwam er op de Lamanieten?" Ik was blij met deze vraag in ons lesboek. En zeer zeker ook met het antwoord. Omdat het antwoord duidelijk een onderscheid maakt tussen de vloek en het teken. Voorheen ging men ervan uit dat de zwarte huid de vervloeking was. Hierbij denk ik bijvoorbeeld ook aan Kain en hoe de kleur van zijn huid gebruikt werd als rechtvaardiging voor de slavernij. Of zijn huid nu wel of niet zwart was, één ding weten we zeker, en dat is hoe de kleur van zijn huid is uitgegeven. 

Lesboek:

- "In de tijd van Nephi hield de vloek op de Lamanieten in dat ze 'wegens hun ongerechtigheid van de tegenwoordigheid van de Heer afgesneden werden, 2 Nephi 5:20-21. Dit hield in dat de Geest van de Heer zich van hen terugtrok. Toen de Lamanieten zich bekeerden en het evangelie van Jezus Christus aannamen, volgde 'de vervloeking van God hen niet meer, Alma 23:18."

- "In het Boek van Mormon staat bovendien dat de Lamanieten na afscheiding van de Nephieten als teken een donkere huid kregen. We weten niet precies wat dat teken inhield en wat de zichtbare gevolgen ervan waren. Maar aanvankelijk onderscheidde het de Lamanieten van de Nephieten. Toen de Nephieten en de Lamanieten later allebei een periode van goddeloosheid en rechtschapenheid doormaakten, deed het teken niet meer ter zake." 

- "Profeten in onze tijd bevestigen dat een donkere huid geen teken van goddelijke afkeuring of een vloek is. President Russell M. Nelson heeft verklaard: "Ik verzeker u dat uw status voor God niet door uw huidskleur wordt bepaald. Of u wel of niet bij God in de gunst staat, is afhankelijk van uw toewijding aan God en zijn geboden, en niet van uw huidskleur."

- "Zoals Nephi heeft gezegd, de Heer 'verwerpt niemand die tot Hem komt, zwarte en witte, geknechte en vrije, man en vrouw, allen zijn voor God gelijk, 2 Nephi 26:33." Tot zo ver het lesboek. 

De boodschap is dat de kleur van de huid, of die nu zwart, rood of een andere kleur heeft, los staat van een vloek of goddelijke afkeuring. Het is een gegeven, neutraal dus, net zoals sommige mensen wit zijn. Of, om bij mijn thema van dit jaar te blijven, 'allen zijn voor God gelijk'. 

De chaos krijgt vorm

Heel eerlijk gezegd had ik niet gedacht dat de chaos in mijn hoofd zo snel vorm zou krijgen. Misschien moet ik hierna toch maar even een sabbat inplannen, want ik zit nu voor de derde dag deze week achter mijn computer, terwijl ik op papier dit niet zo gepland had. Ik ben nu al de mist ingegaan, terwijl het nieuwe jaar nog geen week oud is. Men zegt wel dat voor je aan de slag gaat met doelen voor het nieuwe jaar, het goed is om terug te kijken naar het afgelopen jaar. In dat licht gezien had ik eigenlijk al kunnen weten dat zoals de wind waait...

Vooruitkijken is dus ook terugkijken. Daar je het een niet los kunt zien van het ander, wil ik dit jaar beginnen met een tekst uit het Boek van Mormon die vaak wordt aangehaald als het gaat om 'ras en het priesterschap', waar ik met name vorig jaar over heb geschreven.

"Wij nodigen allen uit tot Hem te komen en deel te hebben aan zijn goedheid;

en Hij verwerpt niemand die tot Hem komt,

zwart en wit, geknechte en vrije, man en vrouw;

En Hij is de heidenen indachtig;

en allen zijn voor God gelijk, zowel de Joden als de andere volken."

2 Nephi 26:33

Zij die goed bekend zijn met de Schriften, zal het opgevallen zijn dat ik deze tekst uit het Boek van Mormon enigszins veranderd heb. In de Engelse vertaling staat namelijk black and white. In de Nederlandse vertaling gebruikt men zwart en blank. Ik geef de voorkeur aan wit, zoals jullie kunnen zien. Sommigen voelen zich hier niet prettig bij. Ik kom daar zeker nog op terug. Wanneer ik denk aan zich niet prettig voelen bij, kan ik dit niet los zien van deze opmerking:

"Elke religie heeft een menselijke geschiedenis.

We worden steeds comfortabeler met de onze." 

Melissa Inouye

Dan denk ik: 'Is dat zo?' Tijdens de presentatie van het boek First Fifty Years of Relief Society 

zei Matthew Grow, directeur publicatie van de afdeling kerkgeschiedenis, het volgende: "We bevinden ons op een opmerkelijk historisch moment, met de Joseph Smith Papers, met de Gospel Topics-essays, met dit boek, waarin de kerk zegt: hier is onze geschiedenis, hier zijn de documenten, kom en bestudeer het, kom en leer ervan. We zijn zeker niet bang om problemen binnen onze geschiedenis aan te pakken, en we zijn bereid de middelen te besteden om die geschiedenis te begrijpen, om die geschiedenis beschikbaar te maken, omdat we geloven dat er kracht in deze geschiedenis schuilt".

"Omdat we geloven dat er kracht in deze geschiedenis schuil". Wat onze geschiedenis leert is dat God geen aannemer des persoons is. Het is niet voor niets dat de proclamatie van de herstelling van de kerk begint met de woorden "Wij verklaren plechtig dat God zijn kinderen in alle landen van de wereld liefheeft." Dat niet zien, is voorbijgaan aan de schoonheid van de herstelling van Zijn kerk en in het verlengde daarvan het Boek van Mormon, wat een andere getuige van Jezus Christus is. Zoals de Bijbel en het Boek van Mormon één zijn in Zijn hand, zo zijn wij, zwart en wit en alles daartussen als kinderen van God, dat ook. 

Tot slot, wat ook terugkijken is: hieronder een video met Paul Reeve. Er zijn verschillende interviews met hem over de beginperiode van de kerk, maar dit vind ik het interessantst.

"Begon de priesterschap restrictie met Joseph Smith of met Brigham Young?"

Afbeelding: Pixers, internet

Worstelen met de geschiedenis van ras en het priesterschap

Worstelen met de geschiedenis van ras en het priesterschap

Is dit niet waar het uiteindelijk om draait? Je persoonlijke relatie met de Heiland in de wetenschap dat je een kind van God bent. In wezen is dat meer dan genoeg, maar de praktijk van alledag is weerbarstig. 

Eigenlijk moet ik het helemaal niet hebben over zwart en wit, want het is de kerk van de Heer en Hij is kleurenblind. Zoals in de evangelieverhandeling van de kerk over 'Ras en priesterschap' staat: "God heeft alle rassen en etnische groepen geschapen en beschouwt ze gelijkwaardig. Allen zijn voor God gelijk". 

God schiep de rassen, maar niet het racisme. 

Ik zou nu een punt kunnen plaatsen. Blogje klaar. Maar dit blogje heet niet voor niets "worstelen met de geschiedenis van ras en priesterschap", want er is ook een tegenovergestelde worsteling, en dat is die van de witte mensen. 

Ik schreef al eerder dat ik opnieuw mijn Schriften moest gaan leren lezen en dat ik nog steeds in dat proces zit. Daarom kan ik me omgekeerd ook zo goed voorstellen dat het niet meevalt om de witte kijk op de Schriften los te laten. Sorry dat ik het zo zeg, maar de praktijk heeft laten zien dat er inderdaad een witte kijk was op de Schriften. En dat de kijk die er was niet alleen iets is van het verleden. Om die reden denk ik dat de "worsteling met de geschiedenis van ras en priesterschap" een gezamenlijke worsteling is. 

Tot slot nog één ding. De evangelieverhandeling "Ras en priesterschap" maakt deel uit van een serie die de kerk heeft geschreven over een aantal onderwerpen en draagt de goedkeuring van het Eerste Presidium en het Quorum der Twaalf apostelen. Hier onder de volledige inleidende tekst op deze verhandelingen:

Evangelieverhandeling

"In het begin van de jaren dertig van de negentiende eeuw, toen De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen nog geen drie jaar bestond, nodigde de Heer de kerkleden uit om door studie en geloof naar wijsheid te zoeken:

'En omdat niet allen geloof hebben, moet u ijverig woorden van wijsheid zoeken en ze elkaar leren; ja, put woorden van wijsheid uit de beste boeken; zoek kennis, ja, door studie en ook door geloof' (LV 88:118).

Dit is meer dan een eenvoudige aansporing om meer over het evangelie te weten te komen. Het is een aanmoediging van de Heer om in te zien dat niet alle bronnen van kennis even betrouwbaar zijn. Naar kennis zoeken in de 'beste boeken' betekent niet dat we slechts naar een bepaalde mening op zoek gaan, maar vergt van ons dat we onderscheid maken tussen betrouwbare en onbetrouwbare bronnen.

Functionarissen van de kerk zagen in dat er tegenwoordig informatie over De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen te krijgen is uit twijfelachtige en vaak onjuiste informatiebronnen en begonnen in 2013 duidelijke, diepgravende verhandelingen over enkele onderwerpen te publiceren. Het doel van deze verhandelingen, die door het Eerste Presidium en het Quorum der Twaalf Apostelen zijn goedgekeurd, is om nauwkeurige informatie uit veel verschillende bronnen en publicaties te verzamelen en ze in de sectie Evangeliethema's op LDS.org te plaatsen. Daar kunnen kerkleden en andere geïnteresseerden het materiaal makkelijk vinden en besturen.

De kerk legt veel nadruk op kennis en op het belang van goed geïnformeerd zijn over de geschiedenis, leer en gebruiken van de kerk. Om die reden houdt de kerk zich steeds bezig met nader geschiedkundig onderzoek, blijft zij het leerplan van de kerk bijwerken en maakt zij van nieuwe technieken gebruik. Wij moedigen de leden nogmaals aan om de evangelieverhandeling in de links aan de rechterkant te bestuderen in hun inzet om 'kennis te zoeken door studie en ook door geloof'".

1. Hoe is het in Gods naam mogelijk dat...

De zin "Hoe is het in Gods naam mogelijk dat...", uitgesproken tijdens de eerste Keti Koti-herdenkinghier in Dordrecht, laat mij niet meer los. Op mijn blogjesplank liggen zeker nog wel een paar onderwerpen waar ik mee aan de slag kan en wil gaan, maar die zin krijg ik maar niet uit mijn hoofd. Misschien wel, omdat mijn kerk zo'n belangrijk onderdeel in mijn leven is. 

Ik hoorde ooit iemand zeggen, of ik heb het ergens gelezen, die zei: "Ik voel de pijn van de slavernij nog dagelijks". Ik vond dit in eerste instantie onwerkelijk aanvoelen, maar nu ik mijzelf steeds meer begeef op het pad van de geschiedenis van de slavernij, begin ik beetje bij beetje beter te begrijpen wat zij bedoelde. 

Eerder schreef ik al dat ik met twee verschillende benen in de geschiedenis van de slavernij sta. Dus ik herhaal mezelf misschien in zekere zin, en uiteindelijk ook weer niet. Want ieder blogje op zich staat uiteindelijk, los van de herhaling, toch ook weer op zichzelf. Wat ik wil zeggen is dat, voordat ik verder kan gaan met dat zwarte been, het witte been toch opnieuw om aandacht schreeuwt. En wel op een dusdanige manier dat ik dat been eerst de gelegenheid moet geven om haar gedachten te uiten, want ja, die zin "Hoe is het in Gods naam mogelijk dat" valt niet te negeren. 

De eerste herhaling is elder Brad Wilcox. Ik heb al eerder over hem geschreven, dus jullie weten hoe ik ook over deze gebeurtenis denk, maar zoals ik al zei, elk blogje staat ook weer op zichzelf. Ik wil door dit blogje laten zien dat hetgeen hij gezegd heeft, en waar hij excuses voor heeft gemaakt, niet op zichzelf staat. En dat dit denken door te trekken is naar een groter geheel.

Brad Wilcox, "een jongemannen leider in de Kerk en een professor in oude geschriften aan de Brigham Young University in Provo, Utah", zei dit: "Misschien stellen we de verkeerde vraag. Misschien moeten we ons in plaats van te zeggen waarom de zwarten moesten wachten tot 1978, vragen: 'Waarom moeten de witten en andere rassen wachten tot 1829? Duizend, achterhonderd, negenentwintig jaar wachtten ze. Waarom moesten de heidenen wachten tot na de Joden? En waarom moest iedereen in het huis van Israël, behalve de stam Levi, wachten tot..."

Ik kwam een blog tegen van een zuster waarvan ik de bewoording niet los kan zien van wat Wilcox zei. Met dit verschil dat zij dit schreef na 1978, maar voor 2013 toen de evangelieverhandeling over 'Ras en priesterschap' werd gepubliceerd. Wat zij schreef was dit: "Vragen om over na te denken: Hoe komt het volgens u dat door de geschiedenis heen niet al Gods volk het priesterschap heeft kunnen dragen? In het Oude Testament waren bijvoorbeeld alleen de Levieten in staat om het vast te houden en te bedienen. In het Nieuwe Testament mochten de heidenen het eerst niet hebben en zelfs in onze moderne tijd is het pas de laatste 30 jaar dat alle mannen, ongeacht hun ras, het priesterschap kunnen dragen. Waarom denk je dat dit is?" Zij rept met geen woord over het feit dat zwarte mannen van Afrikaanse afkomst in de beginperiode van de kerk wel het priesterschap droegen. Het kan zo maar zijn dat zij het niet wist, wat begrijpelijk is. En zoals ik al eerder schreef, ik twijfel niet aan de intenties van Brad Wilcox, maar aan de andere kant "Hoe is het in Gods naam mogelijk dat...". 

Sommigen", volgens het DeseretNews artikel "waren teleurgesteld dat broeder Wilcox niet opmerkte dat zwarte kerkleden tijdens de eerste twee decennia van de kerkgeschiedenis het priesterschap bekleedden", waar hij overigens zijn excuses voor heeft aangeboden. Ik vind het woord teleurgesteld best wel een zacht woord. Het dekt niet de lading, want juist het feit dat zwarte mannen in de beginperiode van de Kerk het priesterschap droegen, vind ik van essentieel belang. 

It is not what you look at that matters, it's what you see.

Henry David Thoreau

In een eerder blogje zei ik dat ik opnieuw mijn weg moet vinden in mijn Schriften. Graag neem ik jullie mee op deze reis. In dit geval kan ik mijn witte been niet los zien van mijn zwarte been. Dit blogje gaat over mijn witte been. 

"En de Schrift, die voorzag dat God uit het geloof de heidenen zou rechtvaardigen, 

verkondigde eertijds aan Abraham het Evangelie:

In u zullen al de volken gezegend worden.

Daarom worden zij die uit het geloof zijn, gezegend samen met de gelovige Abraham.

En als u van Christus bent, dan bent u Abrahams nageslacht

en overeenkomstig de belofte erfgenamen."

Galaten 3:8,9,29

Mijn volgende blogje gaat over een tekst die afgelopen vrijdag tijdens de Keti Koti herdenking werd aangehaald. Dit betreft beide benen. 

Afbeelding: Pixabay

Mijn reis begint ook met een verhaal

Een tijdje terug werd mij, tijdens een fietstochtje met leden van de kerk, de vraag gesteld of ik ooit te maken had gehad met discriminatie. Voor ik het in de gaten had, zei ik: "Ja, in de kerk". Dat was een verrassend antwoord, dat zij en zeker ik ook niet zag aankomen. 

In de loop der jaren heb ik de nodige blogjes geschreven over allerlei onderwerpen, zowel op dit blog als op andere blogs, terwijl ik niet eens een schrijfster ben, eerder een deler van. In mijn hoofd weet ik wat ik wil zeggen, maar het op papier krijgen is toch van een geheel andere orde. Zeker als het onderwerp, zoals nu, heel dicht bij je eigen hart ligt, en waar je in kleine kring tot nu toe wel over hebt gesproken, maar niet direct in het openbaar, zoals nu op mijn blog en in het verlengde daarvan, de kerk.

Dit blogje heeft als titel "Mijn reis begint ook met een verhaal". Het is een variatie op "De reis begint met het vertellen van je verhaal" en kan niet los gezien worden van Mpho Tutu en de lezing van haar die ik onlangs heb bijgewoond. Tijdens deze lezing vertelde ze dat je verhaal vertellen een onderdeel is, eigenlijk de eerste stap, naar genezing. Ook kan die zin van mij niet los gezien worden van een andere lezing die ik heb bijgewoond: 'Slavernij en de kerk, waar hebben we het nu eigenlijk over?' In hoeverre ik genezing nodig heb, weet ik niet, maar wel werd ik mij er meer en meer van bewust dat hierover praten, net als in de maatschappij, ook in de kerk, nog niet zo eenvoudig was en is. En dat er zeker van een wit perspectief gesproken kan worden. 

Mijn verhaal begint bij mijn ouders. Door mijn vader heb ik een link met een verleden van slavernij. De komende tijd zal aan dit verleden van slavernij, dit gebeurt trouwens nu ook al volop in de media, zeer zeker nog meer aandacht worden gegeven vanwege het Herdenkingsjaar Slavernij. Dus voor nu kan ik, wat betreft die kant van mijn familie, kort zijn. Echter, via mijn moeder, die wit is en eeuwenlang stevig geworteld is in Friese bodem, heb ik ook een link met het slavernijverleden en het denken van die tijd. Wij werden namelijk in de jaren zestig lid van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, in een periode dat zwarte mensen van Afrikaanse afkomst niet naar de tempel konden gaan en mannen niet het priesterschap konden krijgen. Wij, als gezin, werden geconfronteerd met deze restrictie,  en ik ben grootgebracht met de denkbeelden die hieraan ten grondslag lagen en/of eruit voortvloeiden. 

Als kleuter

Het zijn niet alleen de protestantse kerken die een besmet verleden hebben: mijn kerk heeft ook een besmet verleden. In de dagen van Joseph Smith waren er zwarte priesterschapdragers,  maar met Brigham Young veranderde dit. De Kerk heeft over deze periode een verhandeling geschreven: 'Ras en priesterschap'. In deze verhandeling staat onder andere het volgende: "Er is geen betrouwbaar bewijs dat het priesterschap aan zwarte mannen werd onthouden zolang Joseph Smith leefde. In 1852 verklaarde president Brigham Young officieel dat zwarte mannen van Afrikaanse afkomst niet langer tot priester geordend konden worden. Na de dood van Brigham Young lieten opeenvolgende presidenten van de kerk de tempelbegiftiging en het tempelhuwelijk voor zwarten niet toe. In de loop der jaren hebben kerkleiders en -leden gespeculeerd over de reden voor deze beperking op het priesterschap en de tempel. Geen enkele van deze theorieën is echter officiële leer van de kerk". 

President Jeffrey R. Holland zei hierover: "Hoe goedbedoeld de verklaringen ook waren, ik denk dat ze bijna allemaal ondeugdelijk en/of fout zijn. We weten gewoon niet waarom dat gebruik bestond". Met gebruik wordt de beperking op het priesterschap en de tempel bedoeld. Maar ondertussen ben ik wel opgegroeid met deze verklaringen. Als kind heb ik dit in eerste instantie niet zo gevoeld. Dit gevoel kwam pas later. Nog weer later begon ik te beseffen hoe doordrenkt mijn denken eigenlijk was door dit verleden. Wie zei ook alweer dat slavernij, ik heb het nu over haar gedachtengoed, iets is van een ver verleden? Zo voelde het voor mij absoluut niet, want ik moest opnieuw mijn weg vinden in mijn Schriften, ze te leren lezen los van de oude context.

In wezen zit ik nog steeds in dat proces. En ik ben niet de enige. Hierbij denk ik bijvoorbeeld alleen maar aan Brad Wilcox, die vorig jaar nog zijn excuses aanbood wat betreft dit onderwerp. Het feit dat dit kon gebeuren, zegt wel iets, al heb ik zelf geen moment getwijfeld aan zijn goede intenties. Uit eigen ervaring weet ik dat het niet meevalt om de bril van het witte perspectief af te zetten. Ook in de kerk. 

Door mijn ouders sta ik met twee voeten in de slavernij. Het 'witte' voetje bepaalde voor een groot deel mijn leven. Het 'zwarte' voetje maakt, zorgt ervoor, gezien mijn gebrek aan kennis, dat ik aan het begin sta van mijn reis. Maar nu al, ondanks het feit dat ik nog maar een beginneling ben, is mijn wereld al groter en rijker geworden. Ik hoop nog een heleboel pagina's aan mijn verhaal te kunnen toevoegen. 

Jane Elizabeth Manning James

 

Van de zomer, voor mijn verjaardag, heb ik drie boeken gekregen van onze zoon en zijn vrouw. 'One more river to cross' is het eerste deel en op de omslag staat een afbeelding van Jane Elizabeth Manning James. Ik moet nog aan dit boek beginnen, maar dat wil niet zeggen dat ik onbekend ben met al de personen die in dit boek worden beschreven. Sommigen ken ik van naam, zoals Elijah Abel. En sommigen omdat ze op mij een onuitwisbare indruk hebben gemaakt, zoals Jane Elizabeth Manning James.

Jane Elizabeth Manning James liet zich "in de winter van 1842-1843 met een aantal familieleden dopen in De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Jane en anderen in haar gezin wilden zich al spoedig bij de heiligen in Nauvoo voegen, dus ze reisden van Connecticut naar New York, vanwaar ze per stoomboot en per trekschuit verder wilden reizen. Maar ze werden vanwege hun ras niet op de boot toegelaten, dus ze moesten de resterende 1300 kilometer te voet afleggen."  

Zelf zei Jane onder andere het volgende over deze voetreis: "We liepen totdat onze schoenen versleten waren, en onze voeten werden pijnlijk en barsten open en bloedden totdat je de hele afdruk van onze voeten met bloed op de grond kon zien. We stopten en verenigden ons in gebed tot de Heer. We vroegen God de Eeuwige Vader om onze voeten te genezen en onze gebeden werden verhoord en onze voeten werden onmiddellijk genezen".

Ouderling M. Russell Ballard zei het volgende over haar in een toespraak: "Een van de eerste heiligen die in Utah aankwam, was Jane Manning James. Zij was de dochter van een vrijgemaakte slaaf, een bekeerlinge tot de herstelde kerk en een zeer opmerkelijk discipel die het bepaald niet makkelijk heeft gehad. Zuster James bleef tot haar dood in 1908 een trouw lid van de kerk. Net als zoveel andere heiligen der laatste dagen bouwde zuster James niet alleen met bloed, zweet en tranen Zion op. Ze streefde ook naar de zegeningen van de Heer door zo goed mogelijk de evangeliebeginselen na te leven en zich vast te houden aan haar geloof in Jezus Christus - de grote Genezer voor allen die Hem oprecht zoeken".

Jane heeft het inderdaad niet gemakkelijk gehad. Heel haar verdere leven heeft racisme een rol in haar leven gespeeld. In Saints, een uitgave van de kerk kunnen we daarover het volgende lezen: "Net als andere groepen christenen in die tijd beschouwden veel blanke heiligen zwarte mensen, echter ten onrechte, als minderwaardig, omdat ze geloofden dat een zwarte huid het resultaat was van Gods vloek op de bijbelse figuren Kain en Cham. Sommigen waren zelfs begonnen het valse idee te onderwijzen dat een zwarte huid het bewijs was van iemands onrechtvaardige daden in het voorsterfelijk leven". Een leer waar ik ook mee ben grootgebracht. Maar voor nu, wat betreft Jane Elizabeth Manning James: wie had kunnen bedenken, zij zelf zeker niet, dat zij ooit geëerd zou worden met een eigen monument?

Denk niet wit, denk niet zwart

De laatste keer dat ik iets op dit blog geschreven heb, was 24 juni. Het is nu 22 augustus, dus dat betekent dat het bijna alweer twee maanden geleden is dat ik iets geschreven heb. Waar blijft de tijd? Niet dat ik stil heb gezeten. En nog even terugkomend op tijd... ik ben jarig geweest en heb opnieuw besloten dat ik dit jaar 38 jaar ben geworden. Wat is leeftijd per slot van rekening? Is leeftijd uiteindelijk niet meer dan een getal?

Natuurlijk ben ik niet blind, en ben ik me er heus wel van bewust dat ik ouder aan het worden ben. En anders laat de omgeving mij dat soms wel weten door te zeggen dat ik er nog goed uitzie.Voor mijn leeftijd. Maar ook al is mijn geboortejaar uiteindelijk maar een getal in mijn paspoort, ik sta in zekere zin aan de verkeerde kant van het leven. Vraag het maar aan een oudere die op zoek is naar een baan. Woorden als te duur, versleten en niet flexibel zijn zo een paar woorden die ik tegenkwam. Vooroordelen dus. 

Nu gaat dit blogje niet over mijn leeftijd, maar wel over vooroordelen. Ik wilde dat ik kon zeggen dat ik een onbevooroordeeld mens ben. Het is prettig om dat van jezelf te denken, maar de praktijk laat toch iets anders zien. Misschien juist ook omdat we ons er vaak niet eens van bewust zijn dat we aan het oordelen zijn. En als je je ergens niet van bewust bent dat je het doet, is het ook erg moeilijk om er iets aan te doen. 

Onlangs was er een documentaire op tv die als titel had 'De school die kleur bekent'. "In deze documentaire, onder leiding van leraren en professoren, leren Engelse schoolkinderen vooroordelen rondom huidskleur te ontdekken en uit te roeien". Dat men zich richt op deze groep heeft alles te maken met leeftijd. Zij zijn als het ware nog te kneden. Desondanks hoop ik en blijf ik hopen, misschien tegen wil en dank, dat wij ouderen ook nog te kneden zijn. 

Ik heb één aflevering gezien en ik vond het heftig en confronterend tegelijkertijd. Ik had te doen met een aantal van deze kinderen en wat het opriep, niet alleen bij hen, maar ook bij hun ouders en de leerkrachten. Niet alleen dat, maar ook bij mij als kijker. 

De klas in deze documentaire wordt namelijk gesplitst in twee groepen. Aan de ene kant de kinderen die wit zijn, en aan de andere kant al de kinderen die dat niet zijn, ongeacht wat voor achtergrond ze hebben. In deze klas zit een meisje dat een zwarte vader en een witte moeder heeft en de enige met een gemixte achtergrond is, die nu moet kiezen met welke groep ze mee gaat. Gaat ze mee met de witte groep of gaat ze mee met de zwarte groep? Begrijpelijk vind ik haar keus, maar ook haar dilemma. Want hoe kun je kiezen tussen wit of zwart en daardoor tussen de ene ouder en de andere ouder? 

Mijn vader met twee van onze dochters

Zwarte Piet

Het is nog geen december, gelukkig. Want dat zou onder andere betekenen dat het jaar bijna ten einde is. Ik heb soms toch al het gevoel dat de tijd door mijn vingers glipt. Ikzelf vind december een heerlijke maand, maar niet iedereen ervaart dat zo. 

December kun je namelijk ook niet los zien van 5 december, de verjaardag van de goedheiligman en alles daaromheen. Zoals de kleur van de Pieten en de discussie die dat op gang heeft gebracht. Maar ook de demonstraties, de rellen en het geweld dat hieruit voortvloeide. 

Iets wat in eerste instantie werd beschouwd als een 'leuk kinderfeest' is dat allang niet meer. Op de een of andere manier zijn we niet in staat om over onze eigen schaduw heen te stappen en het een feest te laten zijn waar alle kinderen zich prettig bij voelen. Wanneer kinderen geboren worden, zijn zij naar mijn idee kleurenblind. Zij denken niet in wit en zwart. Is het niet de hand van de wieg die uiteindelijk bepaalt door wat voor bril de kinderen naar de buitenwereld kijken?  

Gisteren kwam ik in de krant een artikel tegen met de volgende kop: Toezichtsraad: Zwarte Piet is raciaal stereotype en wordt terecht geweerd van Facebook en Instagram. In dit artikel wordt onder andere gezegd "dat voor 'veel Nederlanders' zonder racistische motieven Zwarte Piet een symbool is van een culturele traditie, maar dat de figuur zelf een discriminerend stereotype is. De raad vindt dat het laten staan van dit soort beelden beledigt en bijdraagt aan een onveilige omgeving voor zwarte mensen".

Dit was gisteren niet het enige artikel van deze krant. Er was nog een artikel met de kop: Facebook Hooggerechtshof: hij moest mede bepalen of Zwarte Piet een racistische karikatuur is. Alleen kan ik hiervan geen link delen. In dit artikel werd opnieuw gezegd "We zeggen niet: de traditie zelf is racistisch of dat de gebruiker die deze video op Facebook zette die had. Maar het tonen van de figuur Zwarte Piet is in strijd met het beleid van Facebook".

Steeds meer minder zwarte schmink

Uit het artikel blijkt ook dat het zelfs voor de raad niet eenvoudig was om tot een oordeel te komen.  Zelf zeggen ze hierover: 'Het is geen makkelijke beslissing geweest; ik heb leden van de raad zien wisselen van standpunt. Nogmaals: juist omdat Facebook er ook wil zijn voor de stem van elke minderheid dan ook. Maar uiteindelijk vinden we Zwarte Piet schadelijk".

In dit artikel wordt op een gegeven moment de volgende vraag gesteld: "Hoe maakt u het onderscheid tussen iets dat kwetst en iets dat schadelijk is?" En dan wordt er dit antwoord gegeven: "Jullie Kinderombudsman constateert dat elk jaar in december zwarte kinderen worden gepest en gediscrimineerd, en sommige bang zijn om naar school te gaan vanwege Zwarte Piet. We lazen over gevallen van geweld, verbaal of fysiek, tegen mensen die vreedzaam protesteren tegen Zwarte Piet. Hiervoor is bewijs, dat we zwaarder hebben laten wegen dan het argument dat het een onschuldige traditie is".

"Elk jaar in december worden zwarte kinderen gepest en gediscrimineerd, en sommigen zijn bang om naar school te gaan vanwege Zwarte Piet". Het is met name deze zin die er voor mij uitspringt. In hoeverre kun je spreken van een 'leuk kinderfeest' als dit het geval is? Uiteindelijk moet de discussie niet gaan over de kleur van Piet, maar hoe zorgen we er met elkaar voor dat alle kinderen met plezier uitkijken naar deze tijd van het jaar? Wanneer dat het geval is, wanneer we in staat zijn om dat voor ogen te houden, en kinderen dat daadwerkelijk ook zo ervaren, dan doet de kleur van Piet er volgens mij uiteindelijk ook niet meer toe. 

Artikelen Volkskrant: Pieter Sabel, 13 april 2021, afbeelding: Volkskrant

Denk niet wit, denk niet zwart...

Cariben eisen vergoeding slavernij, zomaar een artikel van ongeveer anderhalf jaar terug.

Met een reactie uit diezelfde periode: Europa zal slavernij niet vergoeden.

Tijdens mijn vakantie op Curaçao kwam ik dit artikeltje tegen. 

Het antwoord ligt in de lijn van wat men al gezegd had, dat Europa niet over de brug komt met geld.

Elke keer als ik 'geconfronteerd' word met situaties die betrekking hebben op het slavernijverleden, of het nu gaat om vergoedingen, Zwarte Piet of ontbrekende vaders, vraag ik me af wat mijn slavenvoorouders zouden vinden van hoe wij nu heden ten dage omgaan met dit verleden.

Voor me zelf sprekend denk ik dat ze tegen me zouden zeggen: 'Leer van gisteren, leef nu, hoop op morgen'.

Of om bij Curaçao te blijven:

'Vraag je niet af wat Curaçao voor jou kan doen,

maar vraag je af wat jij voor Curaçao kunt doen',

wat ik op een groot bord langs de weg zag staan. De hoop zit in de houding. Maar vooral ook, of misschien wel in de eerste plaats, in je eigen gedrag. Als daar de verandering in het zwart-wit denken niet plaatsvindt, is er geen toekomst. En zullen er nog vele 'dit nooit meer' volgen.

Artikel: Amigoe, Curaçao.