1. Ik neem de boemeltrein

"Twee wegen scheiden zich in een geel bos

En het spijt me dat ik niet beide kon reizen"

Robert Frost

Ook wij, toen we daar op dat pad in het bos van Oosterhout stonden, moesten kiezen welk van de twee wegen we zouden gaan volgen. Helaas, gebonden door de tijd, wij waren daar slechts een weekend, konden wij niet beide paden bewandelen, en moest er net als in het gedicht van Frost gekozen worden. Dat hield in dat er "een niet genomen weg" was. 

Eigenlijk, gevoelsmatig, stond ik en sta ik eigenlijk ook op een soort tweesprong wat betreft mijn blog. Met aan de ene kant het "Allen zijn gelijk voor God"-pad, mijn rode draad van dit jaar, en aan de andere kant het verlangen om te gaan boemelen, de behoefte om meer te gaan dwalen. Wat zomaar ook tot gevolg kan hebben dat ik niet schrijf. Al kan ik me dat op dit moment nog niet voorstellen. Al waren er in het verleden zeker periodes dat ik inderdaad daadwerkelijk niets deelde op mijn blog. Daarnaast, onder dit boemelpad, ligt nog een pad. Mijn remissiepad. Niet direct zichtbaar voor jullie daar het zich grotendeels ondergronds afspeelt maar het is zeker een pad waar ik wel degelijk rekening mee te houden heb. 

Het gedicht van Frost, "geschreven om een trekje van zijn vriend te belichten, die op elke wandeling die ze samen maakten spijt kreeg over de weg die ze niet hadden gekozen, omdat ze zo ongetwijfeld veel boeiende dingen waren misgelopen", gaat echter ook over "na te denken over keuzes in het leven". En dan, al wandelend, juist geen spijt te ervaren over het pad dat je niet hebt kunnen nemen. Wat zeker ook alles te maken heeft met of je ladder tegen de juiste muur staat en dat je handelend optreedt. Een thema van Stephen Covey. In het licht van mijn blog betekent dit dat ik mijn jaarthema loslaat. Geen rode paaltjes meer om te volgen. Paaltjes die tevens ook zorgden voor een zekere afbakening.  

Zoals jullie weten is lezen voor mij ook op reis gaan. De Schriften maken ook deel uit van die reis. Gisteren bespraken we in onze vrouwenorganisatie een toespraak die ook alles te maken had met wandelen, en dan met name wandelen met de Heer. In deze toespraak was er met name één zin die er voor mij uitsprong, en dat was deze: "Wandel met Mij", wat de Heer tegen Henoch zei, wat ik niet los kan zien van mijn ondergrondspad en mijn remissietreintje. Deze uitnodiging kan ik gewoonweg niet negeren. Ik neem de boemeltrein richting Henoch. Daarna zie ik wel weer verder. En soepje? Er is daar verderop vast wel een gelegenheid om iets te eten. 

Langs de weg

"Als ik even niets doe

Houd me dan vooral niet tegen"

Uitspraak: Broertje van Loesje

Kom maar op mooi weer

Eindelijk was het weer gisteren heerlijk genoeg om, met picknickmand, op de fiets eropuit te trekken. De weinige picknicktafels die we onderweg tegenkwamen waren allemaal bezet. Het was dus een beetje behelpen, maar het uitzicht, en bovenal de rust, maakten het allemaal goed. 

 

Heerlijk genieten van het uitzicht

Bovenstaande foto is gewoon met mijn mobiel gemaakt. Ik heb er verder totaal niets aan gedaan. Alleen mijn bordje op het hoekje van het andere bankje gezet. Het oog wil per slot van rekening ook wat. 

Het tegenovergestelde uitzicht

'Huisje ongeregeld' had manlief onder de foto gezet, toen hij hem deelde met onze kinderen. Een totaal ander plaatje dan de eerste foto. Is dat niet vaak wat wij laten zien aan de buitenwereld? Dat mooie andere, in scène gezette beeld. Terwijl het tegenovergestelde uitzicht misschien juist wel mooier is vanwege de ongedwongenheid die het uitstraalt. Het niet bezig zijn met wat die ander er wel van vindt. Is het niet daar waar het uiteindelijk om draait? Dat je gewoon samen genietend onderweg bent. 

1. Degenen die er niet in slagen om van de geschiedenis te leren...

In de corona periode hebben wij ons eigen eiland, het eiland van Dordrecht, verkent. Iedere 

keer schoven wij een stukje op. Toen van lieverlee de wereld beetje bij beetje meer open ging werd ons verkenningsgebied groter en schoot ongemerkt het verkennen van Dordrecht, zoals in de corona periode, erbij in. Zie de foto's van vandaag, ze hebben allemaal op de een of andere manier iets te maken met water, als een soort vervolg hierop.

We hebben een aantal havens gefotografeerd. Dat we niet alle havens hebben gefotografeerd wist ik, omdat we alleen in de binnenstad zijn geweest. Dat het slecht een handjevol havens bleek te zijn kwam ik later achter, toen ik mij afvroeg hoeveel havens Dordrecht nu echt heeft. Het bleken 36 binnenhavens te zijn. Wat ze daar precies mee bedoelen, geen idee. Want als ik denk aan een binnenhaven dan denk ik automatisch ook aan een buitenhaven. Wat voor havens het ook zijn, ik had er geen idee van dat het er zoveel waren. Zo zie je maar hoe slecht je je eigen stad kent. 

In nog een ander opzicht bleek ik mijn eigen stad slecht te kennen. "Dordrecht was namelijk 

de derde suikerstad van Holland en de geschiedenis van de stad is daarmee onlosmakelijk verbonden met kolonialisme, slavernij en mensenhandel". Dat Dordrecht de derde suikerstad van Holland kon worden heeft alles te maken met haar ligging aan het water. 

Zeg je water, en je wil van de ene kant naar de ander kant, ook in de stad zelf, dan kun je niet om een brug heen. In dit geval een brug die open, of is het nu dicht, stond. Rechts zie je Papendrecht en links Zwijndrecht.

Dit is het uitzicht, wanneer je je omdraait richting de haven.

Terwijl wij stonden te wachten, viel mijn oog op deze steentjes die Stolpersteine worden genoemd. Struikelstenen. Ik sta nu in de Boomstraat, en wat nu mijn uitzicht is, was eens het uitzicht van familie De Heer, die in de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd en in een concentratiekamp vermoord omdat ze jood waren. Mozes Cohen de Heer, geboren in 1863, vermoord 15 december 1942 in Auschwitz. Rosalie Cohen de Heer, geboren 1901, vermoord 19 november 1942, Auschwitz. Grietje Cohen de Heer, geboren 1899, vermoord 19 november 1899, Auschwitz. "Degenen die er niet in slagen om van de geschiedenis te leren, zijn gedoemd deze te herhalen."

Vervolgens zijn we doorgereden naar de omgeving van de Kuipershaven en de Nieuwe Haven, waar een aantal panden zijn die gelinkt kunnen worden aan het slavernijverleden van Dordrecht. 

Op weg naar de volgende haven moesten we, opnieuw, wachten voor een brug. Stil staan, al dan niet gedwongen, kan soms maken dat je dingen ziet die je anders misschien niet zou zien, zoals de tekst op deze ton. 

Hier zijn we in de omgeving van de Korte Engelenburgerkade met niet te missen op de achtergrond de Grote Kerk, met ook daar sporen van het slavernijverleden. 

Met een prachtige doorkijk naar Zwijndrecht.

En ja, opnieuw weer een brug en wel een heel speciale brug. Hij werd namelijk met de hand bedient.

Even kwijt waar dit was. In ieder geval in één van de havens. En de schepen die hier lagen waren meer dan groot. 

Daarna zijn we doorgereden richting de Grote Kerk, waar we onderweg er naar toe gestopt zijn om deze foto te maken. Dordrecht heeft een slavernijverleden. Los daarvan is het gewoon een prachtige oude stad die de moeite waard is om te bezichtigen. Ook vanaf het water 'fluisterstil'.

Uiteindelijk zijn we geëindigd midden in de binnenstad, bij het stadhuis, wat op het eerste gezicht een vreemde plek is om onze 'haventrip' te eindigen, wat niet zo is. Want in het boekje 'Verhalen van Dordrecht, Slavernijverleden Dordrecht' las ik onder andere dat "door het bestuur van Dordrecht gunstige voorwaarden werden gecreëerd voor suikerraffinadeurs en de handel in andere koloniale waren."

Op de foto van het Stadhuis zie je een trappetje dat naar het water leidt. Wanneer je dat doet, kom je hier uit. Je zou zo met laarzen aan het water in kunnen stappen, zo ondiep is het daar waar het donker groen is. Eigenlijk ben ik best benieuwd waar je dan uit zou komen. Niet dat ik de behoefte heb om dat te ontdekken. Het op papier weten is voor mij genoeg. 

Uitspraak:  Degenen die er niet in slagen...., Winston Churchill

Een Rotterdamse dame

 

De reden dat ik mijn blog "Levensreis" genoemd heb, is dat deze naam mij de gelegenheid gaf en geeft alle kanten op te gaan. Want waar ik ook mee bezig ben, of ik nu links of rechts ga, of misschien zelfs even stilsta, het doet er niet toe. Alles is een onderdeel van die reis. En dat woordje 'reis' neem ik heel ruim. Hierbij denk ik bijvoorbeeld ook aan lezen wat voor mij ook een vorm van reizen is. En dan maakt het niet zoveel uit of het nu gaat om een boek, een tijdschrift of de Schriften. 

Als het gaat om de Schriften, de afgelopen twee jaar ben ik bezig geweest met de Bijbel. Vorig jaar stond in het teken van het Oude Testament en was ik vooral met het volk van Israël op pad. Het meest wat mij hiervan bijgebleven is, is hun reis, en tevens mijn reis, door de woestijn. Dit jaar, het jaar is nog niet ten einde, ik maak nog een paar tussenstops, zijn we bezig met het Nieuwe Testament. De rode draad van dit jaar, los nog van "God is geen aannemer des persoons" is de Nieuw Testamentische kerk en dat wat zowel Petrus als Paulus onderwees. De komende tijd zal ik hier nog het een en ander over schrijven. Zeker ook als verbindende factor naar het Boek van Mormon, dat we het komende jaar gaan bestuderen. Dit alles in het licht van dat ik opnieuw moest leren mijn Schriften te lezen en "hoe is het in Godsnaam mogelijk". Eerst, voordat het zover is, wil ik nog een aantal foto's delen. Zij maken ook onderdeel uit van mijn reis. Beginnend met deze Rotterdamse dame. 

Moments Contained

Toen deze dame geplaatst werd, gaf het stof tot opwinding. Stof, omdat ze een vrouw was. Daarnaast vonden sommigen het moeilijk dat deze vrouw ook nog zwart was. Een opmerking over dit beeld, die ik me herinner uit die tijd is deze "Wat heeft deze dame nu gepresteerd?". 

Veel helden uit het verleden worden nu van hun sokkel gehaald, verplaatst, of er wordt de nodige nuance aangebracht. Hierbij denk ik aan het nieuws van gisteren, dat ging over het staatsbezoek van het koningspaar aan Zuid-Afrika en Jan van Riebeeck. Wie? Ja, dat dacht ik eerst ook. Nu weet ik dat hij veel heeft betekend voor de welvaart van Nederland, echter zijn naam kun je niet los zien van de slavenhandel en in het verlengde daarvan 'de Apartheid'. 

In Nederland zijn er verschillende straten naar Jan van Riebeeck vernoemd. Om precies te zijn, wanneer je al deze straten achter elkaar neerlegt: 14.014 meter. Daarnaast heeft hij een eigen museum. In het licht van de vraag "wat heeft deze dame nu gepresteerd?" en/of ze wel een standbeeld verdient, kun je je ook afvragen of deze heer, op grond van zijn prestaties, wel een standbeeld waardig is.  

Misschien juist omdat er voor gekozen is om deze dame te laten beelden als een 'niemand', overstijgt ze uiteindelijk ons allemaal door er gewoon te zijn. En maakt ze ons bewust, door daar alleen maar te staan, van wat voor iemand wij zijn, door hetgeen wij zien in haar. 

Niels Posthumus, 

Nederlandse journalist

Sittard

Manlief had een werkafspraak in Limburg. Voordat hij naar zijn afspraak ging, reed ik mee voor de gezelligheid en heeft hij mij afgezet in Sittard. Eerst het winkelgebied verkend, daarna de omgeving. Heb die dag veel foto's gemaakt, zodat manlief aan de hand van de foto's kon zien waar ik allemaal ben geweest.

Dit is de eerste foto die ik heb genomen. Ik dacht dat ik nog steeds in het winkelgebied zat, maar toen ik de hoek om kwam, zag ik opeens dit landschap. Werd er helemaal door verrast. 

Hetzelfde water van net, maar dan genomen aan de andere kant. Rechts zie je de bibliotheek. 

Dit is ook wat je ziet als je daar staat. 

Ik ben niet bekend met Sittard en haar omgeving. 

Tijdens mijn wandeling heb ik me laten leiden door wat ik zag. 

In de verte kon ik dit zien en dacht ik in eerste instantie dat het een boom was. 

Naast de 'boom' was een richtingwijzer. 

De geheime tuinen vond ik wel goed klinken. 

Daarnaast werd er gesproken over Stadsomwalling, wat ik ook wel zag zitten. 

Dus hier afgeslagen naar boven. 

Eenmaal boven aangekomen bleek ik een prachtig uitzicht te hebben op een kloostertuin. Op een van de muren was een bordje met de volgende informatie: "Het jaar 1677 was het rampjaar waarin Sittard werd verwoest en de vestingfunctie voorgoed verdween. De schootsvelden werden verpacht en in gebruik genomen,  soms als kloostertuin van de binnen omwalling gelegen kloosters. Via een onderdoorgang door de wal was de kloostertuin van de Ursulinen bereikbaar en werd in deze tuin zelfs een begraafplaats voor de zusters aangelegd". 

Op hetzelfde bordje over de kloostertuin stond ook deze informatie: "Van oudsher heeft Sittard relatief veel Joodse inwoners gehad. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog waren ruim 230 Joden in Sittard geregistreerd, inclusief zo'n 90 Duitse vluchtelingen. Slechts enkelen overleefden de oorlog en ter herinnering aan de 160 omgekomen Joodse burgers uit de regio is in de kloostertuin een monument opgericht".

Wat je hier ziet is een Berceau. "Een Berceau is een overdekt paadje of laantje, dat vroeger werd aangelegd binnen kloostermuren, bij kastelen en deftige buitens. In kloostertuinen werden deze sierlijke ornamenten gebruikt om onder te brevieren. De kloosterlingen liepen dan, al biddend, met hun brevier, het boek dat de gebeden bevat die een geestelijke van de Katholieke Kerk dagelijks moesten bidden, door het met groen overdekte laantje op en neer". Het bleken allemaal peren te zijn, wel allemaal verschillende soorten. 

De eerste peren zijn al aangeplant begin 1900. 

Om bij stil te staan.

Ergens vanuit de tuin uitzicht op het klooster.

Dit is de begraafplaats van de Ursulinen die in de kloostertuin werd aangelegd. 

De Ursulinen kwamen in 1843 naar Sittard en hebben daar gewoond tot 1977. 

Dit is nog steeds een onderdeel van de kloostertuin. 

Om van de stadsomwalling in de kloostertuin te komen heb ik gebruik gemaakt van dit trappetje. Dit trappetje heb ik ook weer gebruikt om terug te komen op de stadsomwalling. 

Om uiteindelijk hier terecht te komen: Jardin d'Isabelle. Op het bordje staat het volgende geschreven: "Ontdek hier de romantische geschiedenis van 'Jardin d'Isabelle', een betoverende stadstuin genoemd naar Isabelle de Borman, de dochter uit een rijke doktersfamilie. Deze prachtige tuin was ooit privéterrein van de familie De Borman, die woonde aan de gezellige Markt. Maar wat maakt deze tuin zo bijzonder? Het is het verhaal van Isabelle's liefde voor de bohemien dichter Charles Beltjens dat de aandacht trekt. Ondanks hun hartstochtelijke wens om te trouwen, verbood dokter De Borman hun huwelijk en stuurde Charles weg. Hij vertrok naar Frankrijk waar hij in zijn moedertaal, het Frans, gedichten schreef die hem bekend maakten. Toch blijft Charles voor altijd verbonden met Jardin d'Isabelle, met fragmenten van zijn beroemde gedicht over de condor - 'Le condor captif' - en een kopie van zijn door Gjus Roebroek vervaardigde borstbeeld, beide te bewonderen in deze romantische tuin". 

De tuin is prachtig, maar aan het verhaal vind ik niets romantisch. Integendeel. Op 24 tuinen met een verhaal wordt dit een ongelukkige liefdesgeschiedenis genoemd en ik geloof dat dat beter de lading dekt. Op deze site kunnen we het volgende lezen over Charles: "In Frankrijk was Charles succesvol, maar eenmaal terug in Sittard werd hij beschouwd als een zonderling. Pas na zijn dood werd hij als een genie beschouwd en werd er al snel geijverd voor een standbeeld".

Tegenover deze tuin is nog een andere tuin, Cour Solanus. Om op het bordje het volgende te lezen over deze tuin: "Oorspronkelijk was dit een kruidentuin van het Dominicanenklooster, met tegen de stadswal een pesthuisje waar lijders aan de pest en andere besmettelijke ziektes naartoe werden gestuurd om ze af te zonderen van de rest van de stadsbewoners. Later werd deze tuin de buitenruimte ('cour') van de internaatsstudenten van de Jezuïeten en het Franciscaanse missiehuis 'Franciscus Solanus'. Tegenwoordig is het een prachtige tuin die zijn naam dankt aan deze missie. Je kunt nog steeds de indrukwekkende vleugel uit 1870 zien, in Engelse landhuisstijl, waar de Jezuïeten hun internaat hadden".

Na deze tuinen ben ik weer teruggegaan naar de stadsomwalling,

en zag ik dit trappetje dat uiteindelijk leidt tot.... 

Wie weet daadwerkelijk tot een romantisch verhaal. 

De straat overgestoken

en toen werd ik even afgeleid. 

Ik zag namelijk een fietsroutebord en daar wij graag fietsen,

 kon ik het niet laten om even een kijkje te nemen. 

In gedachten zag ik ons al uit dit straatje komen, Sittard in.

Om daarna mijn weg verder te vervolgen op de stadsomwalling.

Hier viel wat te kiezen en ik koos voor Fort Sanderbout. 

Per slot van rekening is Sittard een vestingstad, dus in Sittard zijn en het fort niet te hebben gezien, dat is zoiets als in Parijs zijn en niet de Eiffeltoren zien, toch?

Onderweg genoot ik van prachtige doorkijkjes.

Ik weet niet wat ik precies verwacht had van Fort Sanderbout, maar niet dit. Ik was op de plaats van bestemming aangekomen met opnieuw een tekstbordje: "Joodse begraafplaats. Rechts ligt Fort Sanderbout, het enige bolwerk dat nog over is van de vroegere vesting. Het fort heeft alle sloopplannen overleefd, omdat boven op het fort een Joodse begraafplaats lag. De grond boven Fort Sanderbout werd na de verwoesting van 1677, toen Sittard als vestingstad werd opgegeven en 'open stad' werd, kort na 1700 aangewezen als begraafplaats voor de groeiende joodse gemeenschap. Dit bleef zo tot 1840, toen zij een gedeelte van de nieuwe algemene begraafplaats kregen toegewezen. De Joodse begraafplaats op Fort Sanderbout werd in 1955 met toestemming van het Rabbinaat om nooit opgeklaarde redenen en tegen alle joodse regels in geruimd"

Ik zag wel een trap. 

Deze bracht mij naar de restanten van Fort Sanderbout. 

Het deurtje links leidt wel ergens naar toe. 

Terug de trap op, naar de stadsomwalling. 

Aan het eind van de stadsomwalling de straat overgestoken naar

Door dit leuke straatje,

waar ik onderweg dit bordje tegenkwam, maar deze tuin, ik zag hem niet zo snel, gelaten voor wat hij was. 

Om mijn straatje verder te vervolgen.

Om uiteindelijk in de buurt te zijn waar manlief mij in de ochtend had afgezet.

Met dit verschil, nu niet de winkelstraat in

maar dit schattige straatje.

Langs de pluktuin

en nee, ik ben niet in Duitsland. 

Om via een plein, vol met terrassen, terecht te komen bij deze kerk. En opnieuw weer een bordje met de volgende tekst: "Michiels- of Paterskerk. De prachtige Paterskerk is gewijd aan Sint-Michiel, de aartsengel die de duivelse draak van de Reformatie moest verslaan, en heet daarom ook wel de Michielskerk. Boven de ingang toont een nisbeeld dit indrukwekkende verhaal. De Dominicanen bouwden deze kerk en wijdden deze in 1668 in. Bewonder de fraaie voorgevel die een typisch voorbeeld is van Zuid-Nederlandse barok, die ook te zien is bij de Augustijnen- en de Jezuïetenkerken in Maastricht en kerken in steden zoals Luik, Leuven, Brussel en Antwerpen. Het leeuwtje naast de ingang is een knipoog naar de ontsnapte circusleeuw die ooit een kerkdienst verstoorde. Maar het meest opmerkelijke is het reliëf in de topgevel waar Dominicus de rozenkrans ontvangt van Maria, waarbij de hond ernaar verwijst dat de Dominicanen in het Latijn ook wel 'Domini canes' worden genoemd, oftewel "Honden van de Heer".

En hier de leeuw die zomaar een kerkdienst durfde te verstoren. 

En zo ziet de kerk er van binnen uit.

Om uiteindelijk via dit plein, 

en deze straat

uit te komen wat ik in eerste instantie zag als een boom, om later tot de ontdekking te komen dat er hoofden op zitten. 

Na al het lopen is het goed rusten. Althans, dat dacht ik. 

Want ik bleek toch nog niet uitgefotografeerd te zijn. 

Tekstbordjes: Vereniging Sittards Verleden