2. Fairness for all

 

Voordat je denkt: wat heeft bovenstaande plak-en-knipgebeuren nu met 'Fairness for all' te maken? Dan kan ik je nu al vertellen: alles. Al is dit natuurlijk wel afhankelijk van waar precies je oog opvalt. Tenminste, laat ik het anders zeggen: er zit een rode draad in verwerkt. Dit keer is die rode draad, 'Fairness for all', mijn kapstok, waar ik allerlei hangers, onderwerpen, aan kan ophangen. Zolang ik die rode draad zie, ben ik op de goede weg, ongeacht het aantal zijstraten dat ik eventueel onderweg kan tegenkomen. 

Van de zomer had ik een Zomerboek cadeau gekregen waarin een 'zomer notebook' zat. Manlief, hij had eerst wel zo zijn bedenkingen, en ik zijn hiermee aan de slag gegaan. Om de beurt nemen wij een uitstapjesdag voor onze rekening en beschrijven wij in het kort, aan de hand van tekst, foto's en/of plaatjes, wat wij die dag hebben gedaan. Officieel is de opdracht "One sketch a day", daarvoor moet je echter niet bij ons zijn. 

Wij zijn op de dag van de afbeelding naar Madurodam geweest en hebben daar "de Eerste Vrije Statenvergadering van 1572" bijgewoond. "Wat zij toen besloten, zorgt ervoor dat wij nu in vrijheid kunnen leven". Deze show van vijf minuten eindigt met deze woorden op de muur geprojecteerd:

"Vrij:

. Om te denken

. Om te geloven

. Om te zijn wie je bent."

Eerder zei men het zo in deze voorstelling: "Waar je kunt denken wat je wilt, waar je kunt geloven wat je wilt en kunt zijn wie je bent. Wat ik niet los kan zien van 'Fairness for all'. 

Dat ik aandacht geef aan 'Fairness for all' heeft te maken met de toespraak 'Levend in Christus' van president Dallin H. Oaks, die wij onlangs in onze vrouwenorganisatie, de ZHV, bespraken.  Hij zei namelijk het volgende: "Als volgelingen van Christus moeten we ernaar streven om vreedzaam en liefdevol met andere kinderen van God samen te leven die niet onze waarden delen en niet de verbondsverplichtingen hebben die wij op ons genomen hebben. In een democratisch bestel moeten we streven naar billijkheid voor iedereen". Mijn 'Fairness for All'-rode draad. 

Ik werk met verschillende rode draden om het overzicht te bewaren. Maar mijn hoofdthema is en blijft: dat 'Allen gelijk zijn voor God'. President Oaks begon zijn toespraak namelijk met te spreken over de opstanding. Een pijler van ons geloof, die "tot allen zal komen, zowel jong als oud, zowel geknechten als vrijen, zowel man als vrouw, zowel goddelozen als rechtvaardigen". Waarbij ik tegelijkertijd er achteraan dacht: "zwarte en witte".  

Vorige week, tijdens de algemene conferentie, gaf president Oaks een toespraak met als titel 'The Gospel of Jesus Christ Is For All'. Ik wacht op de Nederlandse vertaling van deze toespraak, en dan kom ik erop terug. Deze toespraak is namelijk voor mij ook een zijstraat. Die ik voor nu maar de ALL-zijstraat noem, want het woord 'all' is wat mij opviel toen ik naar deze toespraak luisterde. Misschien moet ik nog een keer gaan luisteren en de 'all's' turven. "Zijn genade, ik citeer nu president Oaks, is er voor iedereen. Het Boek van Mormon leert dat onze Heiland allen uitnodigt om tot Hem te komen en deel te hebben aan zijn goedheid;

en Hij verwerpt niemand die tot Hem komt,

zwarte en witte, geknechte en vrije, man en vrouw;

Hij is de heidenen indachtig;

en alleen zijn voor God gelijk,

zowel de Joden als de andere volken".

Tot slot nog dit, wat ik ook zie als een zijstraat, een hanger: Dordrecht mag dan de stad zijn waar de Eerste Vrije Statenvergadering plaatsvond, "het begrip vrijheid gold in 1572 alleen voor een bepaalde groep in Europa en strookte niet met de latere slavernij en koloniale onderdrukking". In de tentoonstelling 'Verweven Verleden', die binnenkort te zien is in het Hof van Nederland, wordt stilgestaan bij dit koloniale verleden van Dordrecht. En zo ga ik van het 'Hof van Nederland' in het klein naar 'Hof van Nederland' in het groot. 

Hof van Nederland: Verweven Verleden

2. Coronacrisis

Terugblik

In mijn voorraadkast stond nog een blikje dat met de coronacrisis te maken had. Gelukkig ligt deze periode ondertussen alweer een aantal jaren achter ons, maar de gevolgen ervan zijn nog steeds, al dan niet direct zichtbaar, voelbaar. Zowel voor individuen als voor de Nederlandse samenleving in zijn geheel. Vandaar, wat betreft het laatste: er vinden sinds mei van dit jaar openbare verhoren plaats die allen te maken hebben met de coronacrisis. Deze week, donderdag 10 september, vindt het laatste openbare pandemieverhoor plaats.

Echter, jullie voelen hem al aankomen, er is iets anders wat mij bezighoudt. Wat indirect met de coronacrisis te maken heeft, vanwege een vraag die een journalist stelde: "In hoeverre zullen de leden van de kerk, met al die stemmen om hen heen, zich laten leiden door haar leiders?". 

In mijn vorige logje sprongen de woorden "wij dringen erop aan" eruit. Een zin die echter in dit stukje gemakkelijk over het hoofd gezien kon worden, was deze, die ik nu wel heb benadrukt: "Individuen zijn verantwoordelijk om hun eigen beslissing te nemen over vaccinatie". 

In het verleden werd ook Joseph Smith een vraag gesteld: "Hoe bestuurt u zo'n groot en divers volk als de Heiligen der Laatste Dagen?" En dit was zijn antwoord: 

"Ik leer hun de juiste beginselen

en zij besturen zichzelf."

Joseph Smith

De kerk onderwees: "Wij dringen erop aan", wat ik zie als een onderwijzend beginsel. Tegelijkertijd werd er gezegd: "Individuen zijn verantwoordelijk om hun eigen beslissingen te nemen over vaccinatie". Wat ik zie als het "zij besturen zichzelf"-gedeelte. De uiteindelijke keuze ligt bij de persoon zelf. 

Jaren geleden gaf ouderling Dallin H. Oaks, nu president Oaks, een toespraak die de titel 'Alternate voices' kreeg. In deze toespraak geeft president Oaks aan dat het de verantwoordelijkheid is van de Kerk om aan te geven wat de stem is van de Kerk en wat niet. Tegelijkertijd zegt hij: "De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen probeert haar leden niet af te schermen van andere stemmen. Haar aanpak, zoals geadviseerd door de profeet Joseph Smith, is om de juiste beginselen te onderwijzen en haar leden vervolgens de vrijheid te geven om zichzelf te leiden door middel van persoonlijke keuzes". 

Uiteindelijk, terugkijkend, denk ik dat het probleem niet zozeer het vaccineren was, want dit was en is uiteindelijk een persoonlijke beslissing van de leden zelf. Maar dat de profeet, in het verlengde ervan, de Kerk in het algemeen, dit onderwees. Daarbij gebruikmakend van de woorden: "de Kerk dringt aan". Echter, is dit niet wat profeten uiteindelijk doen?

Blikje: 17 februari 2021

"Het is niet waar je naar kijkt wat ertoe doet,

het gaat erom wat je ziet."

Henry David Thoureau

We kunnen niet om het coronavirus heen. Het heeft ons dagelijks leven op allerlei manieren veranderd en sommigen diep geraakt. Soms heel dichtbij, direct, zichtbaar. Maar bepaalde gevolgen van wat deze periode met ons allen heeft gedaan, zullen we pas terugzien in de loop van de tijd. Maar dat het ons beïnvloedt en zal beïnvloeden, op wat voor manier dan ook, dat is zeker. 

Daarom kan ik me aan de ene kant voorstellen dat het misschien lastig is dat ik juist bovenstaande afbeelding heb gebruikt, omdat we nog steeds in een coronapandemie zitten waar we voorlopig nog niet uit zijn. Maar deze afbeelding heeft alles te maken met kijken en zien. Het is niet waar je naar kijkt wat ertoe doet. Nee, het gaat om wat je ziet. En dan bedoel ik de laag eronder, die ook alles te maken heeft met de crisis waarin we ons nu bevinden. 

Mijn oog werd namelijk vanochtend getrokken naar de volgende zin: 'Extreemrechts wint terrein door corona'. “In eerste instantie”, ik citeer nu een aantal zinnen uit dit artikel, “legde vreemdelingenhaat het af tegen het virus. Maar ondertussen is de situatie zo dat de samenvloeiing van ideeën tijdens demonstraties tegen coronabeperkingen QAnon-aanhangers, antivaxxers en extreemrechts zij aan zij staan. Er kan een sprongetje worden gemaakt van aan Covid-19 gelinkt antisemitisme naar groot antisemitisme. Niet nu, maar als de pandemie voorbij is, en de economische gevolgen zichtbaar worden.”

In dit artikel wordt ook melding gemaakt van “een peiling onder 12.000 inwoners van acht grote Europese landen. Uit dit onderzoek blijkt dat een 'verontrustend’ aantal mensen negatieve gevoelens koestert tegen minderheden.”

Dit is een realiteit waar we onze ogen niet voor kunnen sluiten. Ieder land heeft zo zijn eigen problematiek op dit gebied. Maar wat we zien in de wereld, zien we helaas ook terug in de kerk. Ik denk dat we ons allemaal nog wel de toespraak van president Dallin H. Oaks herinneren, waarin hij het volgende zegt: “Helaas sluipen in dat opzicht zelfs politieke uitspraken en onvriendelijke toespelingen in onze kerkbijeenkomsten. In een democratisch bestel zullen er altijd verschillende meningen zijn over voorgestelde kandidaten en beleidszaken.”

De kerk is politiek neutraal. Maar, opnieuw ouderling Oaks: “Als volgelingen van Christus moeten we de boosheid en haat laten varen waarmee over onze politieke keuzes wordt geredetwist, of die in allerlei situaties worden gehekeld.”

In het licht van wat er speelt, niet alleen in de wereld, maar ook in de kerk, van kijken en wat je wilt zien, moest ik denken aan een vraag van een journalist. Zijn vraag, ik denk dat het wel past in het bovenstaande, was deze: 

“In hoeverre zullen de leden van de kerk, 

met al die stemmen om hen heen, 

zich laten leiden door haar leiders.”

Wij zijn die leden. Ik ben dat lid. In hoeverre is datgene wat zij zeggen een leidraad in mijn leven?

Artikel AD: Geert Langendorff

Afbeelding: bycommonconsent.com

2. Politieke meetlat

 

Als ik niet oppas, heb ik straks een wachtrij aan onderwerpen die ik nog op mijn blog wil delen. En het ergste van alles is dat ik soms niet eens meer precies weet waarom iets in de wachtrij staat. De gedachte is er nog wel, maar soms ontbreekt op een gegeven moment het gevoel. Het gevoel van welke kant ik ook alweer wilde opgaan met die gedachte. Neem Het Zuid-Afrikaanse pad. Ik heb er een 1 voor gezet en dat heb ik niet zomaar gedaan. Ik had een bedoeling, maar ondertussen zijn we een maand verder. Gelukkig, dat dan wel weer, reis ik alleen, en kan ik, zonder overleg, zelf bepalen welke richting ik op ga en/of waar ik wel of niet bij wil stilstaan. Zoals de gedachte dat de Leer en Verbonden de grondwet van de kerk is. Dit vanwege de beginselen die hierin worden onderwezen, maar waar ik nu geen aandacht aan wil geven en die daardoor dus in de wachtrij staan. Omdat ik op dit moment meer bezig ben met "donkere persoonlijkheden van politici die politieke verdeeldheid versterken". Niet alleen polariseren, maar ook ondermijnen, en ons op die manier al dan niet direct en indirect raken. 

Hierbij denk ik aan Rusland, dat onder andere in "artikel 17 van zijn grondwet heeft staan dat de fundamentele mensenrechten worden gerespecteerd. De vrijheid van meningsuiting (art. 29), vergadering (art. 30) en vereniging (art. 31) zijn vastgelegd". "Vrijheid van meningsuiting en vrijheid van geweten, ik citeer nu uit een artikel van Amnesty International, zijn fundamentele beginselen van een geciviliseerde staat. De bescherming daarvan is bij de Russische staat in betrouwbare handen. Deze illustere woorden sprak Vladimir Poetin uit toen hij op 31 december 1999 aantrad als president van de Russische Federatie. Ruim 20 jaar later heeft diezelfde Poetin zijn land in een oorlog met Oekraïne gestort en houdt hij de Russische burgers gegijzeld met repressief beleid en tientallen wetten die kritische stemmen het zwijgen opleggen. Hoe heeft dit zo kunnen gebeuren?"

Ik denk ook aan wat er vorige maand gebeurde in Amerika: "dat de arrestatieaanpak van immigratiedienst ICE in strijd is met de grondwet. Agenten zouden aanhoudingen verricht hebben op basis van ras, etniciteit en werkplek. Ook werd gekeken of iemand Spaans sprak of Engels met een accent". Wat haaks staat op hun grondwet, bedoeld om "de veiligheid en vrijheid van burgers te waarborgen tegen willekeurige overheidsmacht". In hoeverre kun je heden ten dage nog spreken van 'We the people'? Hoe heeft dit zo kunnen gebeuren? 

Ik hoop dat jullie begrijpen dat ik, ondanks dat ik lid ben van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, hier op dit blog schrijf namens mijzelf. Ik ben bezig met ras en het priesterschap en in het verlengde daarvan dat 'Allen gelijk zijn voor God'. Het probleem is echter, dat ik tijdens mijn reis door de Schriften, met deze onderwerpen in mijn rugzak, onderweg van alles tegenkom wat ik hier niet los van kan zien, zoals de Amerikaanse grondwet waarover wordt gesproken in de Leer en Verbonden. Hierbij moet ik ook denken aan  'We the People' en de slavernij.

"en die moeten worden gehandhaafd 

omwille van de rechten en bescherming van alle vlees,

overeenkomstig rechtvaardige en heilige beginselen;

Daarom is het niet juist dat enig mens andermans slaaf is.

LV 101:77,79

Wij in Nederland hebben ook een grondwet. Hoe belangrijk is het respecteren van de grondwet en de grondrechten die daarin staan als wij straks in oktober onze stem uitbrengen? In hoeverre kan ons dit, het tornen aan grondwetten, ook overkomen? Zeggen wij dan straks ook: Hoe heeft dit zo kunnen gebeuren? Kijkend naar wat er afgelopen zaterdag gebeurde, met een "serieuze poging het Binnenhof binnen te dringen", zijn er mensen die het niet zo nauw nemen met de grondwet. Hoe zit dit met partijen en de kandidaten die zij op hun kieslijst hebben staan? 'Gelukkig' zijn er in Nederland een heleboel verschillende partijen. "Door het Nederlandse kiesstelsel ligt de lat dus hoog voor een partij om een daadwerkelijke bedreiging te vormen voor de grondbeginselen, genoemd in de Wet Politieke Partijen". Of deze lat hoog genoeg ligt, zal de tijd ons leren. 

Waarom zijn er zoveel politieke partijen in Nederland?

Afbeelding Free the People: Pixabay

1. Politieke meetlat

This Anominable Slavery

Vorige week deelde ik de verkeerde link bij de woorden "in dit artikel van de kerk lezen we dat toen Brigham Young de beperking uitlegde, hij een wijdverbreid maar onjuist idee vertolkte dat God mensen van zwarte Afrikaanse afkomst had vervloekt". Ondertussen heb ik dit gecorrigeerd. Tevens heb ik dat logje aangevuld met de opmerking dat de kerk zijn medewerking heeft verleend aan een nieuwe digitale database, The Abominable Slavery, die ontwikkeld is door W. Paul Reeve, tevens in samenwerking met de J. Willard Marriott Library. Het kan zijn dat ik in de toekomst opnieuw aandacht wil geven aan deze debatten, omdat tijdens deze debatten Brigham Young voor het eerst publiekelijk verklaarde dat mensen van zwarte Afrikaanse afkomst niet langer tot priester gewijd konden worden. 

In de verzen 76-80 van Leer en Verbonden 101 kunnen we lezen "dat de Heer de grondwet van de Verenigde Staten tot stand heeft gebracht". In een van deze verzen kunnen we ook lezen: "dat het niet juist is dat enig mens andermans slaaf is". Op dit moment ben ik echter net even meer geïnteresseerd in grondwetten, dus deze duidelijke uitspraak over hoe de Heer denkt over slavernij, laat ik voor nu ook even liggen. 

Vorige week keek ik naar een pittig interview dat Eva Jinek had met NSC'er Nicolien van Vroonhoven. Aan Van Vroonhoven werd de vraag gesteld hoe ze nu terugkijkt op de afgelopen periode en hun samenwerking met de PVV. In dit gesprek kwamen woorden voorbij als "ondemocratisch" en "niet staatsrechtelijk". Woorden die sloegen op de PVV, "terwijl de NSC toch streefde naar goed bestuur en herstel van vertrouwen?" Eén ding is zeker: men worstelt met de PVV,  haar wel of niet democratisch zijn, en dat zal de komende verkiezingen niet anders zijn. 

En daaroverheen, ook vorige week, de aanslag op Charlie Kirk. Opnieuw werd er gesproken over de grondwet, en nu dan meer specifiek over de vrijheid van meningsuiting. De aanslag op Kirk is een trieste bevestiging dat de VS steeds meer in de greep is van politiek geweld. Dit is wat premier Schoof erover zei: "Niemand verdient het om vermoord te worden, en zeker niet om politieke opvattingen. De democratie in Nederland, in het Westen, in Amerika, staat en leeft bij de vrijheid van meningsuiting. Tevens zei Schoof dat "hij de polarisatie ziet groeien". 

Als ergens de polarisatie is toegenomen, dan is het toch zeker ook in ons kabinet. Vanochtend las ik nog dit daarover: "Door intern geruzie is het kabinet als een luchtballon uit elkaar geklapt. Samenwerken wordt nog een hele toer: de polarisatie is doorgedrongen tot de politiek. Of vice versa: politici wakkeren het vuur aan op straat". 

Donkere persoonlijkheden van politici

versterken de politiek verdeeldheid

Wat betreft dat vuur aanwakkeren, ik kwam een artikel tegen waarin gezegd werd "dat donkere persoonlijkheden van politici de politieke verdeeldheid versterken". Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. Eén van de onderzoekers zegt dit erover: "We weten inmiddels dat kiezers geneigd zijn signalen over te nemen van politici met wie ze zich verbonden voelen en de boodschappen van politici waar ze het niet mee eens zijn te negeren. Het zijn dus juist onze eigen politici die ons bozer maken, vijandiger doen denken over anderen en bijdragen aan affectieve polarisatie. En dat kan grote gevolgen hebben". Onder andere, zoals we kunnen lezen in dit artikel, voor de democratie. Misschien is een politieke meetlat niet zo'n gek idee. Aan de andere kant, dat leert de geschiedenis ons ook "Elk volk krijgt de leiders die het verdient". Dus in die zin kun je deze meetlat uiteindelijk toch meer zien als een water-naar-de-zee-dragende-meetlat. 

Tijdens de algemene conferentie van april 2021gaf ouderling Dallin H. Oaks een toespraak die als titel meekreeg "De goddelijk geïnspireerde Amerikaanse grondwet verdedigen" waarin hij zegt dat "deze grondwet tenminste vijf beginselen omvat. Deze beginselen verhinderen de autocratische ambities die in diverse landen de democratie aangetast hebben". En dat deze grondwet "als voorbeeld voor grondwetten in veel andere landen heeft gefungeerd". We zijn ondertussen een paar jaar verder, en als je ziet wat er allemaal om je heen gebeurd kan ik mij er iets bij voorstellen dat hij het heeft over "de grondwet verdedigen".  

In deze toespraak zegt ouderling Oaks onder andere dit: "Soms vergt het van kiezers dat ze kandidaten of politieke partijen of platforms steunen die ook standpunten hebben die ze niet goedkeuren. Dat is één van de redenen waarom we onze leden leren dat ze elkaar niet om politieke kwesties moeten veroordelen. We zouden nooit moeten stellen dat een trouwe heilige der laatste dagen niet tot een bepaalde partij mag behoren of op een bepaalde kandidaat mag stemmen. We onderwijzen in de juiste beginselen en laten onze leden vrij om te kiezen wat hun prioriteiten zijn, en hoe ze die beginselen toepassen op de kwesties waar we van tijd tot tijd mee geconfronteerd worden". Zijn opmerking, in deze toespraak, dat het "vanzelfsprekend is dat slavernij verkeerd is" kon ik natuurlijk ook niet negeren. Zeker in het licht van "dat het niet juist is dat enig mens andermans slaaf is". 

In een andere toespraak zegt ouderling Oaks het volgende, en ik denk dat dit zeker een goede raad is voor de tijd waarin wij nu leven: "Ons standpunt en onze communicatie over controversiële onderwerpen hoeven niet polemisch te zijn. We moeten verstandig zijn als we ons standpunt innemen, het uitleggen en invloed proberen uit te oefenen. We sporen iedereen aan om de gulden regel van de Heiland in praktijk te brengen: Alles dan wat u wilt dat de mensen u doen, doet u hun ook zo. Als ons standpunt wordt afgewezen, dienen we het teleurstellende resultaat minzaam te aanvaarden en hoffelijk met onze tegenstander om te gaan. In ieder geval dienen we iedereen vriendelijk te behandelen en elk soort vervolging af te wijzen, waaronder vervolging vanwege ras, afkomst, godsdienstige of agnostische overtuiging, en seksuele geaardheid". 

"overeenkomstig de wetten en grondwet van het volk,

die Ik tot stand heb laten brengen,

en die moeten worden gehandhaaft omwille 

van de rechten en bescherming van alle vlees,

overeenkomstig rechtvaardige en heilige beginselen;

LV 101:77

4. Bruggen van raciaal begrip

 

In 2020, tijdens de algemene conferentie van oktober, zei president Russell M. Nelson het volgende in zijn toespraak Laat God zegevieren: "Het evangelienet waarmee het verstrooide Israël wordt vergaderd, is groot. Er is ruimte voor ieder die het evangelie van Jezus Christus volledig wil aanvaarden. Iedere bekeerling wordt een van Gods verbondskinderen, hetzij door geboorte, hetzij door adoptie. Ieder wordt erfgenaam van alles wat God de trouwe kinderen Israëls beloofd heeft! Ieder van ons heeft goddelijk potentieel, omdat ieder een kind van God is. We zijn wat Hem betreft allemaal gelijk. De implicaties van deze waarheid zijn enorm. Broeders en zusters, luister alstublieft goed naar wat ik nu ga zeggen. God heeft het ene ras niet meer lief dan het andere. Zijn leer is in dit opzicht helder. Hij nodigt allen uit om tot Hem te komen, zwarte en witte, geknechte en vrije, man en vrouw. Ik verzeker u dat uw status voor God niet door uw huidskleur wordt bepaald". 

Deze woorden zijn op zichzelf al duidelijk genoeg. Maar als je weet dat de kerk in 2018 samen met de NAACP een gezamenlijke oproep heeft gedaan voor meer beleefdheid, raciale en etnische harmonie en wederzijds respect, dan geeft dat een extra lading aan deze woorden. Zeker ook als je weet dat het niet bij woorden is gebleven. 

Voor de avondmaalsdienst

De kerk en de NAACP hebben, zoals president Nelson zelf zei, een bewogen verleden achter de rug. Wat bijzonder aan deze samenwerking is dat zij dit verleden achter zich hebben kunnen laten. Dusdanig zelfs dat het er uiteindelijk ook toe leidde dat Derrick Johnson, president van de NAACP, tijdens een zondagse eredienst, de kerkleden vanaf de kansel toesprak. Wie had dat ooit gedacht? Over de waarheid van implicaties gesproken. 

Tijdens de avondmaalsdienst

2. Bruggen van raciaal begrip

Vijf jaar geleden bezocht president Russell M. Nelson een NAACP Convention,waar hij ook sprak. Tijdens dit bezoek zei hij onder andere, hij citeerde toen een tekst uit het Boek van Mormon: "dat de Heiland iedereen uitnodigt om tot Hem te komen en deel te hebben aan zijn goedheid, en dat Hij niemand verwerpt, zwart en wit, geknechte en vrije, man en vrouw. Allen zijn gelijk voor God". En dan, om ons er als het ware van te doordringen hoe belangrijk deze tekst uit het Boek van Mormon wel niet is, herhaalt hij die laatste zin nog een keer

"Allen zijn gelijk voor God."

Om vervolgens dit te zeggen: "U die hier in deze kamer zijn verzameld, streeft ernaar van deze hemelse waarheid een aardse realiteit te maken. Ik prijs u daarvoor. En toch realiseren we ons allemaal dat we, als een land, nog niet de harmonie en het wederzijdse respect hebben bereikt die elke man en vrouw en elke jongen en meisje de allerbeste versie van zichzelf zou kunnen worden". 

Dit bezoek van president Nelson, namens De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen aan de NAACP stond niet op zichzelf. "In 2018 deden zij al gezamenlijk een oproep voor meer beleefdheid, raciale en etnische harmonie en wederzijds respect. Daarnaast, zoals we kunnen lezen in dit artikel, onderzochten ze of het mogelijk was een dienstproject te ontwikkelen waarbij lokale leden van beide organisaties zouden kunnen samenwerken, zoals de kerk dat met een aantal andere organisaties doet. 

Een jaar later, in 2019, zoals we kunnen lezen in dit artikel, werken "deze twee groepen samen en wordt deze inspanning opmerkelijk genoemd. Maar dat die inspanning geworteld is in een fundamentele gemeenschappelijke overtuiging dat alle mensen kinderen van God zijn." 

What can America learn from the 

NAACP-Latter-Day Saint relationship?

Dit alles gebeurt dankzij het baanbrekend leiderschap van president Nelson, aldus Amos C. Brown, een legendarisch burgerrechtenactivist en predikant van de Third Baptist Church in San Francisco. "Het was een nederig gebaar van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen om toenadering te zoeken tot de NAACP en te zeggen: We hebben een bewogen verleden op dit gebied en we willen er iets aan doen". Dominee Brown zegt in dit artikel dat het meer was dan alleen gepraat, wat ik eerder ook al had gezegd. Wat ik zelf bijzonder vond om te lezen was dat eerwaarde Brown zei dat hij de abolitionistische leer van Joseph Smith presenteerde aan studenten tijdens de lessen persoonlijke financiën in zijn kerk. Wat zomaar tot een nieuw uitstapje kan leiden.

En zo zou ik nog meer voorbeelden van samenwerkingen kunnen geven die er in de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden tussen de NAACP en de kerk. Echter, het voorgaande is slechts bedoeld als inleiding. Mijn schoonzoon deelde namelijk een link van een documentaire met mij, de Amos C. Brown Fellowship to Ghana, die de kerk afgelopen maart heeft vrijgegeven, wat ik, zoals jullie zien, niet kon negeren. Vandaar dit bruggen-van-raciaal-begrip-uitstapje.

Bruggen bouwen van geloof: de kerk en NAACP in Ghana

Vredestichters gezocht

 

In het verleden heb ik al een paar keer aandacht gegeven aan de struikelsteentjes. In Dordrecht liggen 201 van deze stenen op 80 adressen. De stenen liggen, als herinnering, "bij woningen van weggevoerde en in concentratiekampen vermoorde Joden, om zo hun lot levend te houden". Misschien heb je ze weleens zien liggen op straat. Zo zien ze er in ieder geval uit. 

De reden dat ik opnieuw aandacht geef aan deze steentjes heeft in de eerste plaats te maken met dat ik op weg was naar de stad, en zag dat iemand bezig was deze struikelsteentjes schoon te maken. Mijn fiets aan de kant gezet en naar de schoonmaker van deze steentjes gegaan. Wat volgde was een leuk gesprek waarin hij, Martien Levisson, mij vertelde dat hij verantwoordelijk was voor het schoonmaken van de struikelsteentjes die her en der verspreid door de stad liggen. Ook vertelde hij mij dat er steentjes gestolen waren en gelukkig weer teruggevonden zijn. Ik kon hem op mijn beurt vertellen dat ik een blog had en dat ik over deze gestolen steentjes had geschreven. Wat volgde was een uitwisseling van informatie. Hij nam een foto van mijn blog, en ik nam een foto van hem, die ik met zijn toestemming nu plaats op mijn blog. Triest is als je zijn verhaal leest op Stolpersteine Dordrecht, dat er mensen zijn, gelukkig een enkeling, die met opzet krassen zetten op deze steentjes. Daarnaast gebeurt het soms ook dat hij uitgescholden wordt tijdens zijn werkzaamheden. 

Martien Levisson

De tweede reden heeft alles te maken met dat het antisemitisme, jodenhaat, in Nederland aan het toenemen is. "Uit cijfers van het meldpunt Meld.Online Discriminatie blijkt: dat het aantal meldingen van online antisemitisme sinds 7 oktober 2023 met 48% is toegenomen, ten opzichte van het jaar ervoor." Recent, afgelopen donderdagavond, de voetbalwedstrijd Ajax - Maccabi Tel Aviv. En ook in dit artikel kun je lezen dat het aantal meldingen van antisemitisme in Nederland aanzienlijk gestegen is. Minister David van Weel zei dit erover: "De zeer zwarte bladzijde uit de geschiedenis is nog altijd niet omgeslagen." Ook zei hij dat "het onvoorstelbaar pijnlijk is dat mensen in Nederland in 2024 niet gewoon met een keppeltje over straat kunnen."

"Wie zich het verleden niet herinnert,

is gedoemd het opnieuw te beleven."

George Santayana

Uiteindelijk, dat is wat ik geloof, zal een mens oogsten wat hij gezaaid heeft. Deze week stond onze leesopdracht van de Schriften in het teken van de vernietiging van de Nephitische natie. Voor alle duidelijkheid, want daar ging onze leesopdracht ook over: wij zullen allemaal voor de rechterstoel van God worden gebracht om te worden geoordeeld naar onze werken. Dit heeft niets te maken met je kleur, je opleiding, je vermogen of dat je nu een Palestijn of een Jood bent. Maar alles met wat voor mens je bent geweest. Dit is wat Mormon (Mormon 9:1-3) erover zegt, en in dit stuk richt hij zich specifiek tot degenen die niet in Christus geloven: "Zie, zult u geloven op de dag van bestraffing - zie, wanneer de Heer komt, ja, op die grote dag waarop de aarde als een boekrol zal worden opgerold en de elementen door de gloeiende hitte zullen smelten, ja, op die grote dag dat u voor het Lam van God wordt geleid - zult u dan zeggen dat er geen God is? Zult u dan nog langer de Christus verloochenen, of zult u dan het Lam van God kunnen aanschouwen? Denkt u in het besef van uw schuld bij Hem te zullen wonen? Denkt u gelukkig te kunnen zijn wanneer u bij dat heilige Wezen woont, als uw ziel wordt gekweld door het besef dat u zijn wetten steeds geschonden hebt?" Wat onder andere te maken heeft met hoe je met je naaste omgaat. 

Begrijpelijk, kijkend naar de wereld van nu, dat president Russell M. Nelson dit zei in zijn toespraak Vredestichters gezocht: "Het baart me grote zorgen dat veel mensen lijken te geloven dat het volkomen acceptabel is om iedereen die het niet met hen eens is te veroordelen, te belasteren en af te kraken". Of om geweld te gebruiken, zoals gedaan is tijdens de voetbalwedstrijd Ajax - Maccabi Tel Aviv. Logisch ook dat Mormon bijna aan het einde van hoofdstuk 9 de hoop uitspreekt "dat wij wijzer zullen zijn dan zij". Ik ben bang, algemeen gesproken, voor wat er allemaal speelt in de wereld, dat wij, ondanks ons verleden, "gedoemd zijn het verleden te herhalen" met alle gevolgen van dien. 

1. Vooroordelen

"Hij verwerpt niemand die tot Hem komt, 

zwarte en witte, geknechte en vrije, man en vrouw;

en Hij is de heidenen indachtig; 

en allen zijn voor God gelijk,

zowel de Joden als de andere volken."

2 Nephi 26:33

"God schiep de rassen, maar niet de discriminatie." Een uitspaak die ik volgens mij zelf al een keer eerder heb gebruikt op mijn blog, maar dan in het licht van discriminatie. Als het gaat om het eerste deel van deze uitspraak, dan geef ik liever God zelf het woord: "Want zie, dit is mijn werk en mijn heerlijkheid; de onsterfelijkheid en het eeuwige leven van de mens tot stand te brengen." We hebben dus allemaal dezelfde Vader. Eén God heeft ons allemaal gemaakt. De vraag is alleen of wij dat ook werkelijk geloven? Dat wij allemaal Gods kinderen zijn en dat Hij ze niet sorteert op kleur en afkomst, daar Hij zelfs van stenen Abrahams kinderen kan verwekken. God houdt van diversiteit. Om die reden maakt hij geen onderscheid tussen zwart en wit, en alle andere kleuren die daar dan nog tussenin mogen zitten. Dat ras uiteindelijk niet meer is dan een "een sociaal construct, een zelfgecreëerd beeld, waar geen enkele wetenschappelijke basis voor is." Het probleem is echter, dat heeft de geschiedenis ons laten zien, dat het niet zo eenvoudig is om deze "rassenwaanbril" af te zetten en een nieuwe aan te schaffen.  

Bekeken door die rassenwaanbril kan ik me zo voorstellen dat er mensen zijn die het Boek van Mormon lezen en teksten tegenkomen die ze zo op het eerste gezicht als racistisch ervaren.  Hierbij denk ik aan deze tekst uit onze leesopdracht van afgelopen week: "En het geschiedde dat die Lamanieten die zich met de Nephieten hadden verenigd, onder de Nephieten werden gerekend; en hun vervloeking werd van hun weggenomen, en hun huid werd wit (aangepast overgenomen), zoals die van de Nephieten (3 Nephi 2:14,15)". Zelf heb ik geen witte huid; desondanks ervaar ik deze teksten niet als racistisch, omdat ik deze tekst en andere soortgelijke teksten in de Schriften door mijn kleurenblindbril anders ben gaan leren lezen. Dat dan wel weer. Wat inhoudt dat je het oude denken moet loslaten. De afgelopen tijd heb ik daar al het een en ander over geschreven en ik ben van plan dat de komende tijd te blijven doen. Dit stukje heet niet voor niets 'Vooroordeel 1', alleen nu, wat alles te maken heeft met onze leesopdracht van de afgelopen tijd, met specifieke aandacht voor die "vervloekte" Lamanieten. Waarvan Samuel de Lamaniet er een was. 

Geschreven als protestlied

Gebruikte teksten: Mozes1:39, Maleachi 2:10, Mattheus 3:9

Verhalen zijn er om te delen

 

De afgelopen dagen waren er in Dordrecht, de stad waar ik woon, allerlei activiteiten die in het teken stonden van Keti Koti. Zoals jullie weten zijn we naar de Herdenkingsdienst Slavernijverleden geweest. Daarnaast zijn we ook nog naar het Keti Koti-festival in het Weizigtpark geweest. Een andere activiteit die ook op het programma stond, was deze:

De reden dat ik naar deze lezing ben gegaan was dat het om een "autobiografische generatieroman ging die zich over bijna honderd jaar uitstrekt". Zelf ben ik ook nieuwsgierig naar mijn roots. Daarnaast gaat het boek, 'Ik ben jullie meester', onder andere over zijn vader, die vanuit Paramaribo naar Nederland vertrekt. Mijn vader vertrok in de jaren vijftig vanuit Curaçao naar Nederland om hier een opleiding tot leerkracht te volgen. Met dit verschil dat mijn vader na het afronden van zijn opleiding terug moest naar Curaçao en hier, in Nederland, uiteindelijk nooit voor de klas heeft gestaan. De aanleiding van het boek is echter dat het achtjarige zoontje van Spalburg "rot op naar je eigen land" naar zijn hoofd geslingerd krijgt, en dat Jeffrey dan tot de wrange conclusie komt: "ons bestaan hier wordt nog altijd in twijfel getrokken". Wat iets zegt over onze samenleving. 

Ondanks dat ik geen binding heb met Suriname, hing ik, en volgens mij ook de rest van de aanwezigen, aan zijn lippen. Er was geen tijd op dat moment. Het was niet alleen een genoegen om naar hem te luisteren, ook raakte hij ons door zijn geschreven woorden. Zowel door wat hij voorlas uit zijn boek "Ik ben jullie meester", als door het essay dat hij met ons deelde: "Soms moet je terug om vooruit te komen". 

Ergens in dit essay zegt Spalburg dit: "Ik moest hem ons familieverhaal wel vertellen en hem mee terugnemen naar hoe alles zo gekomen is. Ik moest mijn stem wel gebruiken en uiteenzetten waarom hij het volste recht heeft om met zijn Surinaamse wortels in dit land te wonen. Het moest. Uit lijfsbehoud. Ik kon niet anders. Ik kijk ook liever naar de toekomst dan het verleden, maar soms moet het. Soms moet je terug om vooruit te komen. En in dat licht heb je toch je antwoord. Ik moet, het is een gegeven. Het is mijn realiteit waar ik niet aan ontkom."

Dat ik uiteindelijk mijn verhaal verteld heb, was iets waar ik ook niet aan kon ontkomen. Daarom, denkend aan Spalburg's woorden, die ik aangepast citeer, gebruik ik mijn stem. Uit lijfsbehoud. Ik kan niet anders. Ook ik kijk liever naar de toekomst, maar de praktijk van alledag, zowel binnen als buiten de kerk, heeft mij ingehaald. Hierbij denk ik onder andere aan, de kerk, de Nehoriaanse olifant maar ook aan de woorden van ouderling Paul V. Johnson dat "we geneigd zijn om vast te houden aan achterhaalde feiten en verklaringen. We zouden er veel beter aan doen de huidige standpunten van de kerk bij te houden". Dit is mijn realiteit waar ik niet aan ontkom. 

Op reis door de leesopdracht

 

Jullie weten ondertussen wel wat voor bril ik draag. Die afzetten valt echter nog niet mee. Niet dat ik dat wil. Integendeel. En al zou ik het, bij wijze van spreken, willen doen, dan wordt het mij ook niet makkelijk gemaakt. Laat ik jullie aan de hand van onze leesopdracht van afgelopen week daar een voorbeeld van geven.

Bovenstaand een stukje van onze leesopdracht van afgelopen week. Met aan de rechterkant een verwijzing naar een toespraak die ingaat op het ondergaan van een verandering van hart.

Hieronder de toespraak waarnaar verwezen wordt. In deze toespraak haalt ouderling Brook P. Hales Alma 5 aan. "Alma zette zijn onderwijs voort met de vraag of het volk van hoogmoed en afgunst was ontdaan. Hij vroeg ook: Is er iemand onder u die de spot drijft met zijn broeders, of die hem met vervolgingen overstelpt? Wee zo iemand, want hij is niet gereed, en de tijd is nabij dat hij zich moet bekeren of hij kan niet worden gered!' (Alma 5:30-31)

En dan haalt ouderling Hales president Nelson aan: "President Russell M. Nelson heeft ons verteld dat het onze plicht is om anderen liefdevol en respectvol te behandelen, zonder veroordelend en onvriendelijk te zijn. Hij heeft gezegd: "Zoals in het Boek van Mormon staat, nodigt de Heiland ons allen uit om tot Hem te komen en deel te hebben aan zijn goedheid; en Hij verwerpt niemand die tot Hem komt, zwarte en witte, slaaf en vrije, man en vrouw; allen zijn voor God gelijk". (2 Nephi 26:33). 

Ouderling Hales: "Toen een spottende Farizeeër de Heiland uitdaagde om het grootste gebod in de wet te noemen, was de reactie van de Heiland zeer gedenkwaardig en kort. Hij sprak waarheid die tot een vreugdevol leven leidt. Zijn opdracht was om bovenal God lief te hebben met heel ons hart en dan onze naasten als onszelf lief te hebben". (Mattheus 22:35-39) Deze tekst sluit af met een voetnoot en een verwijzing naar een toespraak die president Nelson gaf in Detroit (Michigan).

En zo reis je van Alma, een profeet uit het verleden, naar een hedendaagse profeet met dezelfde boodschap, namelijk "Zie, Hij nodigt alle mensen uit...". (Alma 5:33). Hoe kan ik dergelijke verwijzingen negeren? Zowel in de leesopdracht als in het Boek van Mormon en ook in de Liahona.

NAACP Convention Remarks

President Russell M Nelson 

Met hieronder de vertaling (met dank aan Google Translate en manlief):

"Mijn beste vrienden, ik ben nederig gestemd door de uitnodiging om bij u te zijn. Al meer dan een eeuw is de NAACP toegewijd aan het verbeteren van levens en het verheffen van de samenleving. U heeft veel gedaan om talloze individuen te beschermen en te verheffen. Uw verheven idealen zijn inderdaad inspirerend!

Vorig jaar kwamen leiders van de NAACP - geleid door voorzitter Leon Russell en leden van de Nationale Raad - naar Salt Lake City. Mijn twee raadgevers en ik - het eerste presidium van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen - hadden het voorrecht om hen te ontmoeten. Onze tijd samen werd gekenmerkt door een gevoel van wederzijds respect en een verlangen om de armen in één te slaan om te zien of we van onze respectievelijke sterke punten konden profiteren en meer mensen konden helpen door samen te werken.

Tijdens een persconferentie na die vergadering legde ik uit dat een fundamentele leer en oprechte overtuiging van onze religie is dat alle mensen Gods kinderen zijn. We geloven echt dat we broeders en zusters zijn - dat we allemaal deel uitmaken van dezelfde goddelijke familie.

Tijdens diezelfde persconferentie hebben president Derrick Johnson en ik een gezamenlijke uitnodiging uitgegeven aan alle mensen, organisaties en overheidsinstanties om met een grotere beleefdheid te werken, alle soorten vooroordelen te elimineren en ons te concentreren op belangrijke belangen die we gemeen hebben.

Simpel gezegd, we streven ernaar om bruggen van samenwerking te bouwen in plaats van muren van segregatie.

Zoals opgenomen in het Boek van Mormon, dat we als een schriftuurlijke metgezel naast de Bijbel waarderen, nodigt de Heiland 'allen uit om tot Hem te komen en deel te hebben aan zijn goedheid; en hij verwerpt niemand die tot hem komt, zwarte en witte, geknechte en vrij, man en vrouw. Allen zijn voor God gelijk. (zie 2 Nephi 26:33)

Mag ik die laatste zin herhalen: "Allen zijn gelijk voor God." U die hier in deze kamer zijn verzameld, streeft ernaar van deze hemelse waarheid een aardse realiteit te maken. Ik prijs u daarvoor. En toch realiseren we ons allemaal dat we, als een land, nog niet de harmonie en het wederzijdse respect hebben bereikt die elke man en vrouw en elke jongen en meisje de allerbeste versie van zichzelf zou kunnen worden.

De remedie voor wat ons scheelt, werd voorgeschreven door de meester-genezer, Jezus de Christus. Toen een treiterende Farizeeër hem uitdaagde om het grootste gebod in de wet te identificeren, was de reactie van de Heiland het meest memorabel en kort. Het was gevuld met waarheid die leidt tot een vreugdevol leven. Zijn instructie was eerst om God met heel ons hart lief te hebben en dan onze naasten lief te hebben als onszelf. (zie Mattheüs 22: 35–39)

Uw president, Derrick Johnson, heeft onlangs het tweede grote gebod aangetoond. Tijdens het ontvangen van een openbare dienstbaarheidsprijs namens de NAACP, die werd uitgeloofd door het management van Brigham Young University, erkende president Johnson dat hem was gevraagd waarom hij een prijs zou accepteren van leden van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Zijn reactie? "Omdat dat onze naasten zijn".

Dat was een diepgaande reactie.

We zijn allemaal verbonden en we hebben een door God gegeven verantwoordelijkheid om het leven te helpen verbeteren voor de mensen om ons heen. We hoeven niet op elkaar te lijken of er hetzelfde uit te zien om liefde voor elkaar te hebben. We hoeven het niet met elkaar eens te zijn om van elkaar te houden. Als we de hoop, de goede wil en het gevoel van menselijkheid terug willen vorderen waar we naar verlangen, moet het beginnen met ieder van ons, één persoon tegelijk.

Ik heb de invloed van zo'n persoon in mijn woonplaats Salt Lake City, Utah, gezien. De dominee France Davis, al 45 jaar predikant van de Calvary Missionary Baptist Church, heeft zijn leven gewijd aan de bediening. Actief in de burgerrechtenbeweging, nam hij deel aan de mars in Washington, D.C., in 1963, en de Selma naar Montgomery-mars in 1965. Zijn  waardigheid en onvermoeibare belangenbehartiging voor eenheid hebben de structuur van onze gemeenschap sterk verrijkt.

Vele jaren geleden had ik het voorrecht om dominee Davis te begeleiden tijdens een uitvoering van het Tabernacle Choir op Temple Square. Nu zijn we behoorlijk trots op het Tabernacle Choir, dat letterlijk over de hele wereld is erkend. Toen het concert eindigde, vroeg ik dominee Davis wat hij van het programma vond. "Het was heel goed," zei hij gracieus, "maar het ontbrak in geest. Als je de geest in muziek wilt ervaren, moet je naar mijn kerk komen."

Dus mijn vrouw en ik deden precies dat. En hij had gelijk. De energie in het Calvary Baptist Church Choir was iets om te aanschouwen. Hoewel onze smaak in muziek kan verschillen, moet ik zeggen dat hij en zijn kerk onze stad op een tastbare manier hebben verbeterd.

Echte gemeenschap begint met precies dergelijke relaties; met het liefhebben van onze naasten; met elkaar te eren en te dienen. Dit is de geest achter de samenwerking die wordt gedeeld door de NAACP en De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.

Zoals u misschien weet, begon de relatie tussen deze twee entiteiten vorig jaar niet met vergaderingen in Salt Lake City. Een jaar eerder ontmoette Derrick Johnson mijn kerkelijke collega, ouderling Jeffrey R. Holland van het Quorum van de Twaalf Apostelen. Ze waren in Jackson, Mississippi, en bezochten het huis van de gemartelde burgerrechtenheld Medgar Evers. Medgar Evers is een echte patriot. Hij stierf voor de zaak van vrijheid.

President Johnson en ouderling Holland spraken samen in het NAACP-kantoor, gehuisvest in het gebouw waar Evers ooit werkte als een NAACP-veldpredikant. Na dat eerste bezoek in Mississippi kreeg een plan vorm om het Medgar Evers-kantoor op te knappen om zijn belangrijke erfenis verder te behouden.

Al snel werkten lokale leden van de NAACP met leden van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen om muren opnieuw te doen, nieuw tapijt te leggen en andere verbeteringen te maken.

In 1963, na de dood van Medgar Evers, prezen rouwenden hem met deze woorden uit 1 Johannes 4:20: “Als een man zegt dat hij van God houdt, maar een hekel aan zijn broeder of zuster heeft, is hij een leugenaar. Als hij niet van de ander houdt die hij kan zien, hoe kan hij dan van God houden die hij nooit heeft gezien?"

Het eerste grote gebod, om onze God lief te hebben, is onverbiddelijk verbonden met het tweede grote gebod, om onze naaste lief te hebben. Samen kunnen we deze liefde uitbreiden tot alle kinderen van God, onze medebroeders en zusters.

Als president van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen bid ik dat we elkaar in toenemende mate dierbare vrienden kunnen noemen. Mogen we doorgaan met ons best te doen om de twee grote geboden na te leven - om God lief te hebben en elk van zijn kinderen. Arm in arm en schouder aan schouder mogen we ernaar streven onze broeders en zusters overal te verheffen, op alle mogelijke manieren. Deze wereld zal nooit meer hetzelfde zijn. Mijn lieve vrienden, ik dank u".

En ze verlieten gezamenlijk de kantine

AD Drechtsteden

Ik weet het, deze afbeelding verdient geen schoonheidsprijs, maar door het zo op deze manier te doen kan ik jullie snel en eenvoudig laten zien dat de struikelsteentjes weer terug zijn. Een diefstal die veel heeft losgemaakt. 

Onlangs had Mark Rutte een "overleg met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap en diverse maatschappelijke organisaties". Hij zei onder andere dit na deze vergadering: "Iedereen mag demonstreren of kritiek hebben op de staat Israël. Maar wat niet kan is demonstraties kapen om te rellen, met bakstenen gooien, struikelsteentjes uit de grond wrikken en voor miljoenen euro's schade aanrichten aan universiteitsgebouwen." 

De struikelstenen liggen door heel Europa, als een "herinnering aan de verdrijving, deportatie en vernietiging van Joden, Roma en Sinti, politiek vervolgden, homoseksuelen, Jehova's Getuigen en de slachtoffers van euthanasie tijdens de nazi-dictatuur." Maar ook voor verzetsmensen en gehandicapten. Wat niet kan, zoals Rutte al zei, is struikelsteentjes uit de grond wrikken. In Dordrecht zijn ze op een bankje teruggevonden. Helaas, dat laat de praktijk ook zien, dat wat in Dordrecht gebeurd is, geen uitzondering is. Of ze worden gestolen, of men probeert op de één of andere manier schade toe te brengen aan de stenen. En, dat las ik ook, soms houdt men een onthulling gewoon stil, om de kans op antisemitische incidenten te voorkomen. Daar word ik stil van. 

"Wie zich het verleden niet herinnert,

is gedoemd het opnieuw te beleven."

George Santayana

Nu ik toch bezig ben met het verleden, onlangs zijn wij naar het 'AirborneMuseum' in Arnhem geweest. Hier krijg je een beeld van de Slag om Arnhem. Wat mij het meest is bij gebleven is de Airborne Experience onder in de kelder. Je proeft daar een stukje oorlog wat ik heel confronterend vond. Met dit verschil dat ik zo kon doorlopen naar de uitgang. Wat ik erg vond om te lezen was dat je als Jood 'niet welkom' was in Duitsland, elders echter ook niet, juist vanwege die Duitse achtergrond. Dit museum kan ik echter ook niet los zien van het verhaal achter Bolton en Roberts, twee gekleurde soldaten uit het Britse leger. 

Soldaat Kenneth "Darkie" Roberts

21st Independent Parachute Company

Bij deze foto hoort een geluidsopname die je in het museum terugvindt onder nummer 344. Daarin wordt onder andere het volgende verteld: "Het Britse leger kende geen rassensegregatie zoals het Amerikaanse. Toen Bolton samen met zijn witte maten in de kantine op een Amerikaanse legerbasis in de rij stond, kreeg hij geen eten vanwege zijn huidskleur. Bolton moest in een andere rij gaan staan. Hij geen eten, wij ook geen eten vonden zijn kameraden. En ze verlieten gezamenlijk de kantine. Toch was ook in het Britse leger sprake van discriminatie. Tot begin 1940 konden alleen mensen van wat toen heette zuiver Europese afkomst officier worden. Daarnaast kregen soldaten met een donkere huidskleur beduidend minder betaald. Hoeveel donkere soldaten tijdens de Slag om Arnhem hebben gevochten, is niet bekend. Maar in de overlevering wordt de indruk gewekt dat het geallieerde bevrijdingsleger alleen uit witte soldaten bestond. Vaak was dit een bewuste strategie. Zo hadden Amerikaanse en Britse generaals erop aangedrongen dat bij de bevrijdingen van Parijs geen soldaten van kleur betrokken mochten worden. Het gezicht van de bevrijder moest wit zijn. Roberts, net getrouwd, raakt gewond tijdens 'Operatie Berlin' en overleed op 23 jarige leeftijd in Nijmegen. Bolton overleefde de oorlog."

"'s Werelds grootste democratie 

bevocht 's werelds grootste racist

met een gesegregeerd leger."

Stephen Ambrose

Uitspraak Stephen Ambrose

Waarom?

 

"Wie zich het verleden niet herinnert,

is gedoemd het opnieuw te beleven."

George Santayana

Vorige week hebben wij met bijna al onze kleinkinderen een gedeelte van de struikelsteentjesroute  in Dordrecht gelopen. De jongsten zijn nog geen jaar, de oudste is bijna volwassen. Gezien het verschil in leeftijd en wat ze emotioneel aan kunnen, hebben wij niet lang stilgestaan bij het waarom van deze steentjes. Wel weten ze nu, zowel thuis als op school is er aandacht voor de Tweede Wereldoorlog, dat deze steentjes er niet zomaar liggen. En dat de namen op deze steentjes staan voor mensen die vermoord zijn in deze oorlog, omdat ze 'anders' waren. En dat er mensen waren die dit niet fijn vonden. 

Ik hoop dat ze een volgende keer, wanneer ze door een straat lopen en deze steentjes zien, zich dan zullen herinneren dat wij als familie op stap zijn geweest. Dat wij samen een heerlijke dag hebben gehad. Maar ook dat die steentjes er niet zomaar liggen. Dat ze daar in gedachten dan ook even stil bij zullen staan. Dat we iemand niet veroordelen en/of pesten, omdat zijn neus scheef staat, of zijn haar blond of bruin is. 

Dit zijn de weggehaalde steentjes bij de Boombrug

Op dit moment is er ophef in Dordrecht, omdat er drie struikelstenen zijn gestolen. In Dordrecht liggen 201 struikelstenen. Zij zijn een herinnering aan de slachtoffers van het nazi-regime. De stenen liggen op de stoep voor de huizen waar vroeger Joden als laatste hebben gewoond voordat ze werden afgevoerd en vermoord. Dat ik een foto heb van de stenen die nu verwijderd zijn, is eigenlijk puur toeval. Ik was op dat moment bezig met een heel eigen rondje door Dordrecht. Al kon ik toen ook niet om de woorden degenen die er niet in slagen om van de geschiedenis te leren heen. 

Deze struikelstenen worden ook wel "Stenen des Aanstoots" genoemd. Steen des aanstoots betekent dat het een steen is waar men zijn voet aan stoot. Figuurlijk betekent het dat het een oorzaak of reden van ergernis is. Men wil niet speculeren over de reden waarom deze steentjes zijn verwijderd, en er gelijk een label van antisemitisme aan hangen. Aan de ene kant begrijp ik dat. De dader is onbekend. Aan de andere kant, in het licht van het aantal meldingen van antisemitisme dat alleen maar toeneemt, en wat er momenteel gaande is in onze maatschappij, kan ik me ook zo voorstellen dat iemand over deze steentjes is gestruikeld. De dader is in ieder geval door burgemeester Wouter Kolff uitgenodigd om op het stadskantoor te komen praten over het waarom van zijn daad.